Архив меток: гісторыя

Полацкая езуіцкая акадэмія (1812-1820 гг.): першая вышэйшая навучальная ўстанова Беларусі

З рыма-каталіцкай царквой звязана дзейнасць многіх адукацыйных цэнтраў, а таксама пачатак існавання вышэйшых навучальных устаноў у сённяшніх межах нашай краіны. Першай ВНУ тут стала Полацкая езуіцкая акадэмія. Зрэшты, на тэрыторыі Вялікага княства Літоўскага першай вышэйшай навучальнай установай была таксама каталіцкая – Віленская акадэмія (з 1579 г.), якая таксама належала Таварыству Езуса. Ордэн езуітаў прынёс на беларускія землі арганізаваную сістэму еўрапейскай ...

Читать далее »

Глыбоцкі кляштар кармелітаў босых: асноўныя формы ўключэння ў сацыякультурную дзейнасць (канец XVIII – пачатак XIX стст.)

— Колькі вы маеце ўладанняў? — Сто вёсак. — О, гэта так шмат! А чым вы займаецеся? -Молімся. -О, гэта так мала! (З легенды пра размову Напалеона Банапарта з прыёрам кармелітаў у Глыбокім). Ордэн кармелітаў сваю гісторыю традыцыйна выводзіць ад групы пустэльнікаў, якія пасяліліся ля гары Кармэль. Адбылося гэта ў XII стагоддзі. Афіцыйнае зацвярджэнне ордэн атрымаў у 1226 г. – ...

Читать далее »

Канфіскацыя літургічных рэчаў з гомельскага касцёла ў 1922 годзе

Вясной 1922 г. савецкія ўлады правялі кампанію па канфіскацыі царкоўных каштоўнасцяў. Як тлумачылася, канфіскацыя была вымушанаю і рабілася для барацьбы з голадам, які ахапіў Расію ў 1921–1922 гг. Аднак існуе меркаванне, што голад быў усяго толькі нагодаю для канфіскацыі каштоўнасцяў, а галоўнаю мэтаю было падарваць эканамічную базу Царквы і палепшыць фінансавае становішча савецкай улады. У Гомельскай губерні перад пачаткам канфіскацыі ...

Читать далее »

“С целью обрусения края”: гісторыя і дзейнасць Мінскага вучылішча арганістаў (1871–1897 гг.)

Падчас знаходжання беларускіх зямель у складзе Расійскай імперыі (1772–1917 гг.) дзяржаўная палітыка адносна Каталіцкага Касцёла неаднаразова змяняла свой кірунак. Што датычыцца моўнага пытання, то тут змяніліся два вектары. Першапачаткова выкарыстанне рускай мовы ў каталіцкім набажэнстве наўпрост забаранялася дзяржаўнымі ўладамі. Гэта было выклікана іх страхам перад магчымым распаўсюджаннем каталіцызму сярод праваслаўных вернікаў. Пераходы з праваслаўя ў іншыя веравызнанні былі заканадаўча забароненыя. ...

Читать далее »

Музычныя традыцыі беларускіх касцёлаў у канцы XVIII–XIX стагоддзях

Часам можна сустрэцца з перакананнем, што раней для музычнага суправаджэння набажэнстваў выкарыстоўваўся выключна арган. Аднак гэтае выказванне не зусім карэктнае. Для беларускіх касцёлаў былі характэрныя ўласныя музычныя традыцыі. Паколькі важным элементам рэлігійнай практыкі рымска-каталіцкай царквы выступала музыка, невыпадковым было з’яўленне пры кляштарах асяродкаў навучання ёй. Ігры на музычных інструментах і спевам таксама вучылі і ў каталіцкіх агульнаадукацыйных школах, якія дзейнічалі ...

Читать далее »

За што пазбаўлялі волі святароў у пасляваеннай БССР?

Калі мы кажам “рэпрэсіі ў БССР”, то найчасцей маем на ўвазе 30-я гг. ХХ ст., і ўзгадваем пра іх пік у 1937 г. Аднак, савецкая сістэма заставалася вернай сваім мерам уздзеяння і ў пасляваенны перыяд. Пачынаючы з 1944 г. у полі зроку савецкіх уладаў апынулася насельніцтва акупаваных падчас ІІ Сусветнай вайны земляў саюзных рэспублік, у тым ліку Беларусі. “Знаходжанне на ...

Читать далее »

Musica sacra. Калядныя спевы

Традыцыя калядных спеваў — адна з найстарэйшых хрысціянскіх традыцый. Аднак першыя калядкі заспявалі зусім не на Божае Нараджэнне. Гэта былі спевы, якія выконваліся 22 снежня, у дзень зімовага сонцастаяння, бо, безумоўна, у язычніцкіх рэлігіях, схільных да абагаўлення прыродных з’яваў, гэта быў важны дзень. Не сакрэт, што калі хрысціянства прыйшло ў Еўропу, язычніцкія абрады і святкаванні сталі замяняць хрысціянскімі, часта прымяркоўваючы ...

Читать далее »

Veni, Emmanuel! Гісторыя старажытнага гімну

Адвэнт. Самы таямнічы перыяд літургічнага году, чаканне прыйсця Збаўцы, поўнае надзеі і адначасова напружання паміж “ужо” і “яшчэ не”. Гэты настрой дасканала адлюстроўвае сусветна вядомы гімн Veni, Emmanuel! (Прыйдзі, Эмануэль!) Ён цудоўным чынам выказвае сутнасць адвэнтавай літургіі, нашу тугу па Збавіцелю, заклікаючы: “Прыйдзі, Пане Езу! Veni! Maranatha!” Паходжанне старажытнага гэтага гімну дакладна невядомае, але імаверна ён з’явіўся каля дванаццаці стагоддзяў ...

Читать далее »

Гісторыя стварэння інстытута Упаўнаважаных Савета па справах рэлігій у БССР

Да 40-х гадоў ХХ ст. рэалізацыя канфесійнай палітыкі ў БССР ажыццяўлялася ў адпаведнасці з агульнымі дэкрэтамі першых дзесяцігоддзяў савецкай улады, напрыклад, з “Дэкрэтам аб аддзяленні царквы ад дзяржавы і школы ад царквы”. Аднак з цягам часу ўзнікла патрэба ў стварэнні асобнага органа, які б кантраляваў дзейнасць усіх царкоўных арганізацый. 14 верасня 1943 г. у СССР быў створаны Савет па Справах ...

Читать далее »

Роля святара ў нацыянальным адраджэнні беларускага народа паводле кс. Адама Станкевіча

Справа беларускага нацыянальнага адраджэння ў пачатку ХХ стагоддзя дасягнула неверагодных поспехаў. За даволі кароткі час з’явілася пляяда творчых, таленавітых і адданых беларускай справе людзей, якія стваралі суполкі, гурткі, перыядычныя выданні дзеля працы на карысць павышэння культурнага ўзроўню народа і яго самасвядомасці. Але ў параўнанні з суседнімі народамі беларусы, канечне ж, адставалі ў галіне рэалізацыі нацыянальнага праекту. Шмат працы было яшчэ ...

Читать далее »