Досыць часта і ў вусным маўленні, і ў пісьмовай практыцы, у тым ліку і ў мове сродкаў масавай інфармацыі, паралельна ўжываюцца канструкцыі кшталту загадчык бібліятэкай і загадчык бібліятэкі, загадчык складам і загадчык склада або, як у паліклініцы ці лякарні, – загадчык аддзяленнем і загадчык аддзялення. Але падобныя словазлучэнні нельга разглядаць як раўнапраўныя з пункту гледжання нормаў беларускай літаратурнай мовы. Гэта ...

У Вільні 13 сакавіка ў касцёле святога Варфаламея падчас нядзельнай Святой Імшы дапаможны біскуп Віленскай архідыяцэзіі Арунас Панішкайціс абвесціў, што з гэтага дня набажэнствы ў касцёле будуць весціся толькі па-беларуску, бо святыня перададзеная супольнасці віленскіх беларусаў. Звяртаючыся да вернікаў, біскуп Панішкайціс нагадаў, што ў Вільні ёсць касцёлы, дзе Святыя Імшы служацца толькі на адной мове – польскай, літоўскай ці украінскай, ...

Абодва вынесеныя ў загаловак спалучэнні выкарыстоўваюцца ў сучаснай беларускамоўнай камунікацыі. Але паўстае лагічнае пытанне: якая канструкцыя правільная? І як, да прыкладу, мы мусім казаць: па загаду кіраўніка ці па загадзе; па гэтаму пытанню ці па гэтым пытанні? Яшчэ ў “Беларуска-расійскім слоўніку ”М. Байкова і С. Некрашэвіча (1926) падаюцца канструкцыі, пабудаваныя па схеме “па+ месны склон”. Такая практыка была замацаваная ў ...

21 лютага ў свеце адзначаецца Міжнародны дзень роднай мовы. Гэта нагода, каб паразважаць аб ужыванні роднай мовы ў Касцёле ў Беларусі. Беларуская рэдакцыя Ватыканскага радыё запрасіла да дыскусіі вядомага мовазнаўцу, аўтара і ўкладальніка навукова-папулярных тэкстаў і кніг Вінцука Вячорку, а таксама арганізатара і выкладчыка курсаў “Мова нанова” Глеба Лабадзенку. У кожнага народу з хрысціянскай традыцыяй Царква вызначала, якімі быць вышэйшым ...

ЮНЕСКА 21 лютага абвясціла Міжнародным днём роднай мовы. І кожны год напярэданні гэтай даты філолагі, перакладчыкі, аматары зноў і зноў узнімаюць актуальныя і спрэчныя пытанні выкарыстання нацыянальнай мовы, у тым ліку і ў рэлігійным жыцці. Да гэтай дыскусіі далучаюцца і беларусы. На думку Алеся Жлуткі, беларускага гісторыка і мовазнаўцы, які падзяліўся сваімі меркаваннямі ў інтэрв’ю Беларускай рэдакцыі Ватыканскага радыё, родная ...

І ў вусным маўленні, і ў пісьмовых тэкстах, у тым ліку і ў сродках масавай інфармацыі, мы часта сустракаем канструкцыі кшталту “яна знаходзіцца ў водпуску па доглядзе за дзіцём”, “яны даглядаюць за старымі” або “дзяўчына любіць даглядаць за свойскімі жывёламі, за кветкамі”. Вельмі часта такія канструкцыі фіксуюцца ў газетных публікацыях, прычым не толькі ў рэгіянальных выданнях, але і ў цэнтральных: ...

У сучаснай моўнай практыцы, як вуснай, так і пісьмовай, досыць часта можна сустрэць канструкцыі кшталту пайсці за вадой, паехаць за бульбай, выправіць за доктарам і г.д. Паводле падобнай схемы традыцыйна будуюцца аналагічныя словазлучэнні ў рускай мове: дзеяслоў + прыназоўнік за + назоўнік у творным склоне. Для нашай жа мовы гэта ёсць не што іншае, як звычайнае калькаванне, перайманне чужой сінтаксічнай ...

Фаціма – марыйны санктуарый у Партугаліі, дзе ў 1917 годзе тром пастушкам аб’явілася Маці Божая. Шлях сюды з Беларусі пралягае амаль праз усю Еўропу. Людзі імкнуцца ў партугальскую Фаціму, каб атрымаць духоўнае аздараўленне. Просяць яго і для сваіх блізкіх. Шматлікія калекі моляцца тут аб суцяшэнні ў сваім цярпенні. Штовечар пілігрымы запальваюць знічы і з імі ў руках запаўняюць вялікую плошчу ...

Апошнім часам у нашай мове значна пашырылася пры абазначэнні адлегласці да аб’екта выкарыстанне канструкцыі “прыназоўнік у + месны склон колькасна-іменнага спалучэння”: у двух кроках ад прыпынку, у дваццаці кіламетрах ад горада, у дзесяці метрах ад дома і г.д. Але ці не парушаюцца тут правілы будовы словазлучэння? Паспрабуем разабрацца. У згаданых канструкцыях рэалізуецца прасторавае значэнне. У “Тлумачальным слоўніку беларускай мовы” (Мінск, ...

Слова рабяты час ад часу ўжываецца ў публіцыстычным стылі, пераважна ў раённым перыядычным друку. Асабліва калі гаворка ідзе пра тыя ці іншыя школьныя справы, дзе вучні – галоўныя героі аповяду. І значна часцей можна пачуць названую лексему ў вуснай камунікацыі, у тым ліку і ў маўленні настаўнікаў, якія гавораць па-беларуску. Фразы кшталту “Рабяты, супакойцеся!” або “Рабяты пайшлі дадому” мы нярэдка ...