Архив меток: беларуская мова

Фонавая лексіка як важны чыннік выхавання моўнага густу

Наколькі важны асэнсаваны выбар слоў у маўленні? Ці змяняецца характар успрымання інфармацыі ў залежнасці ад ужытых у тэксце канструкцый? Ці варта аддаваць перавагу менавіта ўласнабеларускім словам? Гэтыя ды падобныя пытанні сапраўды з’яўляюцца надзвычай актуальнымі, калі гаворка ідзе пра захаванне высокай культуры камунікацыі, пра фарміраванне адмысловага моўнага густу грамадства. Сродкі масавай інфармацыі з’яўляюцца ўнікальнай крыніцай папаўнення лексічнага складу мовы, аказваюць сур’ёзны ...

Читать далее »

Біскуп Яшэўскі прадставіў Касцёл на кангрэсе «Беларуская мова — галоўная гісторыка-культурная каштоўнасць нацыі і дзяржавы»

У Мінску прайшоў Першы міжнародны навуковы кангрэс «Беларуская мова — галоўная гісторыка-культурная каштоўнасць нацыі і дзяржавы», прымеркаваны да 90-годдзя Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа. Ва ўрачыстым пасяджэнні і адкрыцці кангрэсу, якое адбылося 31 кастрычніка ў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, па благаслаўленні Мітрапаліта Мінска-Магілёўскага арцыбіскупа Тадэвуша Кандрусевіча прынялі ўдзел прадстаўнікі Каталіцкага Касцёла дапаможны біскуп Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Аляксандр Яшэўскі SDB і кс. ...

Читать далее »

Дзмітрый Прыступа: “Я буду служыць Богу, людзям і Беларусі”

Дзмітрый Прыступа досыць добра вядомы вернікам касцёла Святога Антонія Падуанскага. Некалькі год запар ён як клерык-сэрцанін прыязджаў на практыку і дапамагаў у касцёле і ў летніх лагерах. Цяпер ён, будучы ўжо дыяканам, некалькі месяцаў служыць у Паставах, прамаўляе казанні на добрай беларускай мове і ў штодзённых стасунках карыстаецца толькі ёю. – Дыякан Дзмітрый, часта задаюць пытанне: чаму трэба звяртацца да ...

Читать далее »

Манахіні з розных краін свету спяваюць па-беларуску (+відэа)

На днях, 5 верасня, у Каталіцкім касуёле адзначалі дзень памяці святой Маці Тэрэзы. Сотні сясцёр яе ордэна цяпер служаць у многіх краінах па ўсім свеце. У тым ліку — і ў Беларусі. Адзіны ў краіне Дом міласэрнасці сясцёр Маці Тэрэзы знаходзіцца ў Гомелі, дзе яны служаць ужо больш за 25 гадоў. У ордэне ёсць правіла — законніцы не знаходзяцца ў ...

Читать далее »

Ці варта ўжываць у беларускай мове спалучэнне сметанковае масла?

У штодзённай моўнай практыцы мы нярэдка сутыкаемся са спалучэннем сметанковае масла. Найчасцей гэта бывае, напэўна, у краме, калі хтосьці, хто карыстаецца беларускай мовай у побыце, купляе адпаведны прадукт. Такая канструкцыя нібыта служыць для размежавання сэнсу розных паняццяў: масла як “харчовага тлушчу, што атрымліваюць збіваннем смятанкі або смятаны”, і масла як “тлустага рэчыва, якое здабываюць з мінеральных рэчываў” (“Тлумачальны слоўнік беларускай ...

Читать далее »

Ці варта ўжываць у беларускай мове спалучэнне сметанковае масла?

У штодзённай моўнай практыцы мы нярэдка сутыкаемся са спалучэннем сметанковае масла. Найчасцей гэта бывае, напэўна, у краме, калі хтосьці, хто карыстаецца беларускай мовай у побыце, купляе адпаведны прадукт. Такая канструкцыя нібыта служыць для размежавання сэнсу розных паняццяў: масла як “харчовага тлушчу, што атрымліваюць збіваннем смятанкі або смятаны”, і масла як “тлустага рэчыва, якое здабываюць з мінеральных рэчываў” (“Тлумачальны слоўнік беларускай ...

Читать далее »

Як лепш сказаць па-беларуску: дзіцячая каляска? Дзіцячы вазок?

У апошняе дзесяцігоддзе ў розных сродках масавай інфармацыі, а таксама ў вусным маўленні ўсё часцей адзначаецца паралельнае ўжыванне назоўнікаў каляска і вазок са значэннем “невялікая павозка спецыяльнага прызначэння”. І калі першы з названых варыянтаў выкарыстоўваўся і ў савецкі перыяд, то другі можна лічыць яшчэ ў пэўным сэнсе неалагізмам. Чаму варта аддаваць перавагу сёння з пункту гледжання культуры мовы? Паспрабуем разабрацца. ...

Читать далее »

Цікавае мерапрыемства? Цікавая імпрэза? Як лепш сказаць па-беларуску?

Апошнія два дзесяцігоддзі ў нашай мове паралельна выкарыстоўваюцца назоўнікі мерапрыемства і імпрэза. Гэта датычыць і штодзённай вуснай камунікацыі, і пісьмовай практыкі. Але як выглядае сітуацыя з ужываннем названых слоў з пункту гледжання культуры мовы? Паспрабуем разабрацца. Праведзеныя намі псіхалінгвістычныя даследаванні паказваюць, што лексема мерапрыемства міжволі асацыюецца з нейкай “казёншчынай”, з савецкай рэчаіснасцю, з афіцыйна-справавым ці прынамсі публіцыстычным стылем. А слова ...

Читать далее »

Адпачываючы ці адпачывальнік? Атэль ці гатэль? Скідка ці зніжка? Як лепш сказаць па-беларуску?

З набліжэннем лета людзі традыцыйна маюць водпуск, ці, інакш кажучы, адпачынак. Многія выязджаюць у іншыя краіны (як, дарэчы, можна назваць тых, хто выязджае з мэтай там адпачыць: адпачываючыя? адпачывальнікі?), дзе на пэўны час пасяляюцца ў гасцініцах (атэлях? гатэлях?), часта карыстаюцца пэўнымі прэферэнцыямі (скідкамі? зніжкамі?). У сучасным беларускамоўным дыскурсе мы нярэдка бачым разыходжанні ў выкарыстанні прыведзеных вышэй назоўнікаў. Якія ж словы ...

Читать далее »

Небаскроб? Небасяг? Хмарачос? Як лепш сказаць па-беларуску?

Сёння ў нашай мове назіраецца паралельнае ўжыванне як мінімум двух назоўнікаў для абазначэння вельмі высокага будынка, які можа дасягаць у вышыню нават некалькіх соцень метраў. Гэта тое, што па-англійску skyscraper ці па-нямецку Wolkenkratzer. А па-руску – небоскрёб. Менавіта калька з рускай мовы і трапіла ў савецкія часы ў нашы слоўнікі ды яшчэ раз-пораз і цяпер ужываецца ў беларускіх тэкстах. Але ...

Читать далее »