Нагодай для чарговай тэмы ў нашай моўнай старонцы стала пытанне ад нядаўняга часу чытачкі “Каталіцкага Весніка” спадарыні Марыны П. з Віцебска. “У мінулым годзе я выпадкова адкрыла для сябе новую газету, – дзеліцца з намі сп-ня Марына. – Менавіта выпадкова, бо “Каталіцкі Веснік” прынесла мая дачка. Яна ўсюды імкнецца гаварыць па-беларуску, праз гэта часам здараюцца розныя непаразуменні, але мая Ганначка ...
Читать далее »Архив меток: правапіс
Смеццявоз на сметнік смецце павёз. Як правільна казаць па-беларуску?
Сёння ў нашай моўнай рубрыцы мы крыху пагаворым пра словы, якія ўжываюцца для абазначэння ўсяго, што звязанае так ці інакш са смеццем. Пра гэта просіць, у прыватнасці, наша пастаянная чытачка спадарыня Галіна К. з Мінска. “Мы кожны дзень бачым, як дворнікі наводзяць парадак каля нашых дамоў, прыбіраюць смецце. Потым прыязджае спецыяльная машына і адвозіць усё. І вось падумалася: а як ...
Читать далее »Іменна Анастасія нераз тут была ці Менавіта Настасся не раз была тут: як будзе правільна?
Тэмы сённяшняга выпуску нашай моўнай старонкі падказала чытачка “Каталіцкага Весніка” Анастасія Э. Менавіта тэмы, бо спадарыня Анастасія акрэсліла адразу тры пытанні, на якія хацела б атрымаць адказы. У прыватнасці, яна піша: “Неаднаразова сустракала ў творах Я. Скрыгана слова «іменна». Заўсёды лічыла, што гэта калька з рускай мовы, а па-беларуску – «менавіта». Ці ёсць розніца паміж гэтымі словамі? У якіх выпадках ...
Читать далее »І чарнявыя, і бялявыя… : антонімы ў сучаснай беларускай мове
У папярэдніх артыкулах моўнай рубрыкі мы разглядалі некаторыя асаблівасці выкарыстання ў беларускай мове паронімаў, сінонімаў і амонімаў. І каб лагічна закончыць характарыстыку падобных груп слоў, сёння пагаворым крыху пра антонімы. Антонімы (ад грэц. аnti – супраць i onyma – імя) – пары слоў адной часціны мовы з супрацьлеглым значэннем: далёкі – блізкі, вялікі – малы, сябар – вораг, цёпла – ...
Читать далее »Не баюся кары, хоць дрэва без кары: амонімы ў сучаснай беларускай мове
У папярэдніх выпусках нашай моўнай старонкі мы гаварылі пра паронімы – словы, блізкія паводле напісання і гучання, але розныя паводле значэння, і сінонімы – словы, розныя паводле напісання і гучання, але блізкія паводле значэння. Нашыя чытачы зацікавіліся гэтым матэрыялам, аўтар атрымаў колькі пытанняў і прапаноў. І сёння, ідучы насустрач адной з такіх прапаноў, – ад спадарыні Наталлі С. з Мінска, ...
Читать далее »Птушка балотная ці балоцістая? Поле каменнае ці камяністае? Як правільна па-беларуску
У сённяшнім выпуску моўнай старонкі мы пагаворым пра словы, якія блізкія паводле гучання і напісання, але адрозніваюцца паводле значэння. І вось гэтае падабенства ў арфаграфіі і вымаўленні часта выклікае пэўныя праблемы ў камунікацыі. Нярэдка мы няправільна ўжываем тое ці іншае слова ў канкрэтным кантэксце праз памылковае разуменне яго значэння, бо яно падаецца нам аднолькавым з падобным іншым. Гаворка тут ідзе ...
Читать далее »Знатнік і абшарнік клікалі прычотніка: гістарызмы і архаізмы ў беларускай мове
У сённяшнім выпуску нашай моўнай старонкі мы крыху пагаворым пра даволі значны пласт беларускай лексікі, якая, аднак, мае абмежаваны характар ужытку, выкарыстоўваецца найчасцей у мастацкіх тэкстах на гістарычную тэматыку. Ідэю для разгляду нам прапанавала пастаянная чытачка “Каталіцкага Весніка” спадарыня Марыя С. з Гродна. “Чытаючы творы Уладзіміра Караткевіча і іншых знакамітых беларускіх аўтараў, – піша сп-ня Марыя, – міжволі звяртаеш увагу ...
Читать далее »Была адліга. Ля пуні звінелі бомы: Літуанізмы ў сучаснай беларускай мове
У некалькіх папярэдніх выпусках нашай моўнай старонкі мы разглядалі ўжыванне ў сучаснай беларускай мове пазычанняў з польскай, англійскай, нямецкай, французскай, а таксама з цюркскіх моў. Нам падаецца лагічным дадаць у гэты шэраг яшчэ адну, хоць і невялікую групу лексікі – літуанізмы ці, інакш кажучы, словы, што прыйшлі ў беларускую мову з мовы літоўскай. Здавалася б, носьбітаў літоўскай мовы істотна менш, ...
Читать далее »Казак у халаце трымаў бугая…: Цюркізмы ў сучаснай беларускай мове
У папярэднім артыкуле нашай моўнай старонкі мы разглядалі некаторыя паланізмы, што апошнім часам актыўна ўжываюцца ў беларускай мове. У сённяшнім выпуску нашай моўнай старонкі крыху пагаворым пра функцыянаванне ў сучаснай беларускай мове слоў цюрскага паходжання ці інакш, цюркізмаў. З просьбай пра гэта да аўтара матэрыялу звярнулася тая самая спадарыня Ганна К. з Мінска, якая цікавілася і мэтазгоднасцю выкарыстання ў камунікацыі ...
Читать далее »“Які выкшталцоны хлопец! І з добрай радзіны!”: паланізмы ў сучаснай беларускай мове
Тэму чарговага матэрыялу для моўнай старонкі “Каталіцкага Весніка” падказалі адразу дзве чытачкі нашай газеты, прычым незалежна адна ад адной. Так яшчэ месяцы тры назад да аўтара звярнулася спадарыня Ганна К. з Мінска, якая цікавілася стаўленнем лінгвістаў да ўжывання паланізмаў у сучаснай беларускай мове. “Вось у маёй суседкі па лецішчы ўнучка выходзіць замуж, – піша сп-ня Ганна. – Дык яе бабуля ...
Читать далее »
Каталіцкі Веснік Добрая Вестка ў тваім доме!