Каталіцкі Веснік Добрая Вестка ў тваім доме!
Евангелле Мц 14, 13–21
У той час: Калі Езус пачуў пра смерць Яна Хрысціцеля, Ён асобна адплыў адтуль на чоўне ў пустыннае месца, а натоўпы людзей, пачуўшы гэта, пайшлі за Ім пехатою з гарадоў. Выйшаўшы з чоўна, Езус убачыў вялікі натоўп людзей, і злітаваўся над імі, і аздаравіў хворых іхніх.
Калі ж настаў вечар, Ягоныя вучні падышлі да Яго і сказалі: Пустыннае месца гэтае і гадзіна ўжо позняя; адпусці народ, каб яны пайшлі ў вёскі і купілі ежы сабе. Езус сказаў ім: Не трэба ім ісці, вы дайце ім есці.
Яны ж кажуць яму: У нас тут толькі пяць хлябоў і дзве рыбы. Ён сказаў: Прынясіце іх Мне сюды.
Пасля Ён загадаў народу сесці на траву, узяў пяць хлябоў і дзве рыбы, паглядзеў на неба, благаславіў і, паламаўшы, даў хлеб вучням, а вучні – народу. І елі ўсе і насыціліся, і з кавалкаў, што засталіся, сабралі дванаццаць поўных кашоў. А тых, хто еў, было каля пяці тысяч чалавек, не лічачы жанчын і дзяцей.
Пустыннае месца ў біблейскай традыцыі — гэта не толькі месца геаграфічнай ізаляцыі або адсутнасці жыцця, але перш за ўсё прастора радыкальнай праўды, дзе чалавек пазбаўляецца ўсіх зямных апірышчаў і застаецца сам-насам са сваёй слабасцю і з бязмежнасцю Творцы. Менавіта ў цішыні і пустэчы, калі змаўкае шум свету, душа становіцца здольнай пачуць голас Пана і адчуць неабходнасць Яго збаўчай прысутнасці. Сённяшняе Евангелле вядзе нас у такое пустыннае месца, каб паказаць, што менавіта там, дзе вычэрпваюцца чалавечыя магчымасці і дзе пануе недахоп, Бог адкрывае крыніцы сваёй невычарпальнай шчодрасці. Гэты пераход ад пустэчы да паўнаты, ад голаду да насычэння становіцца магутным сімвалам таго, як дзейнічае Божая ласка, якая пераўзыходзіць усялякія чалавечыя чаканні і разлікі, напаўняючы жыццё збаўчым сэнсам.
Пачуўшы пра трагічную смерць Яна Хрысціцеля, Езус шукае адзіноты і накіроўваецца ў пустыннае месца (грэц. ἔρημος τόπος), каб у цішыні малітвы з’яднацца з Богам. Гэтае жаданне адзіноты з’яўляецца натуральнай рэакцыяй чалавечай прыроды на смутак, але адначасова і выразам глыбокай патрэбы ў дыялогу з Творцам перад абліччам чалавечай жорсткасці. Аднак натоўпы людзей, рухомыя ўнутраным голадам і надзеяй, рушаць услед за Ім пешкі, пакідаючы свае гарады і звычайныя клопаты. Гэты рух натоўпу з’яўляецца вобразам усяго чалавецтва, якое, нават не ўсведамляючы гэтага да канца, няспынна шукае праўду і збаўленне, прагнучы сустрэчы са Збаўцам. Людзі інтуітыўна адчуваюць, што толькі ў Ім знаходзіцца адказ на самыя глыбокія пытанні іх існавання, і таму гатовыя ісці за Ім нават у непрыстасаваную для жыцця пустэчу.
Калі Езус выходзіць з чоўна і бачыць перад сабой гэты вялікі натоўп, Яго сэрца не застаецца абыякавым, Ён не адчувае раздражнення з-за парушанай адзіноты, але спаўняецца глыбокай літасцю. Ужытае ў евангельскім урыўку слова «злітаваўся» (грэц. σπλαγχνίζομαι) азначае не проста павярхоўнае спачуванне, але глыбокае, унутранае ўзрушэнне, літаральна — рух у самым нутры, якое адлюстроўвае бязмежную міласэрнасць самога Бога. Гэтая міласэрнасць Хрыста з’яўляецца актыўнай сілай, якая адразу ж праяўляецца ў дзеянні, бо Ён пачынае аздараўляць іх хворых, вяртаючы ім фізічную і духоўную цэласнасць. У гэтым жэсце мы бачым, як Бог выходзіць насустрач чалавечай бядзе, беручы на сябе нашыя немачы і паказваючы, што Валадарства Божае ўжо дзейнічае сярод нас праз аздараўляльную любоў.
З надыходам вечара сітуацыя ўскладняецца, і вучні, кіруючыся звычайнай чалавечай логікай і практычнасцю, прапануюць адпусціць людзей, каб тыя самі паклапаціліся пра свой пражытак. Іх прапанова грунтуецца на ўсведамленні ўласнай абмежаванасці і на страху перад адказнасцю за такі вялікі натоўп у пустынным месцы. Аднак Езус радыкальна змяняе перспектыву, кажучы ім даць людзям есці самастойна, што з’яўляецца заклікам перайсці ад логікі куплі і продажу да логікі дару і салідарнасці. Пан не патрабуе ад сваіх вучняў немагчымага, але Ён хоча, каб яны перасталі спадзявацца толькі на зямныя рэсурсы і адкрыліся на дзеянне Божага правіду. Гэты заклік Хрыста з’яўляецца пастаянным напамінам для Касцёла ўсіх часоў аб неабходнасці браць адказнасць за духоўны і матэрыяльны голад свету.
У адказ на патрабаванне Езуса вучні збянтэжана прызнаюцца, што маюць толькі пяць хлябоў і дзве рыбы — мізэрную колькасць, якой хопіць хіба што для іх саміх. Гэтыя нешматлікія прыпасы сімвалізуюць нашую чалавечую беднасць, нашыя абмежаваныя таленты, сілы і магчымасці, якія здаюцца нікчэмнымі перад абліччам глабальных патрэбаў. Але менавіта гэтую драбніцу Пан просіць прынесці Яму, таму што Божая ласка заўсёды будуецца на чалавечай прыродзе і патрабуе нашага, нават самага малога, удзелу. У духоўным жыцці Бог ніколі не дзейнічае ў пустэчы; Ён чакае ад нас акту веры і шчодрасці, гатоўнасці аддаць тое нямногае, што мы маем, каб перамяніць гэта ў інструмент свайго цуду. Калі чалавек давярае Богу сваю абмежаванасць і сваю беднасць, яна адразу ж становіцца матэрыялам для праявы Яго ўсемагутнасці.
Дзеянні Езуса, калі Ён загадаў народу сесці, узяў хлеб, паглядзеў на неба, благаславіў (грэц. εὐλογέω), паламаў і даў вучням, маюць надзвычай глыбокі сакрамэнтальны сэнс. Гэтыя самыя жэсты і словы будуць паўтораны Ім у Вялікі Чацвер падчас Апошняй Вячэры, устанаўліваючы тым самым непарыўную сувязь паміж цудам множання хлябоў і таямніцай Эўхарыстыі. Езус не стварае хлеб з нічога на вачах у натоўпу, але благаслаўляе тое, што ёсць, паказваючы, што кожны дар паходзіць ад Бога і павінен быць прыняты з удзячнасцю. Ламанне хлеба сімвалізуе будучыя пакуты Збаўцы, Яго цела, якое будзе выдадзена за жыццё свету на крыжы. Гэты евангельскі эпізод з’яўляецца прарочым правобразам святой літургіі, дзе нябачны Бог няспынна корміць свой народ хлебам вечнага жыцця.
Вынік гэтага Боскага дзеяння ўражвае сваёй маштабнасцю: усе елі і насыціліся (грэц. ἐχορτάσθησαν), што сведчыць пра паўнату і багацце Божага дару. Гэтае слова падкрэслівае не проста здаволенне фізічнай патрэбы, але глыбокае, поўнае духоўнае насычэнне, якое можа даць толькі сустрэча са Стварыцелем. Зямныя даброты здольныя суцешыць чалавека толькі на кароткі час, пасля чаго голад вяртаецца зноў, але хлеб, які дае Хрыстус, напаўняе душу невыказнай радасцю і супакоем. Толькі ў Ім чалавечае сэрца знаходзіць свой сапраўдны спачын, таму што мы створаны для бясконцасці і не можам задаволіцца нічым меншым за самога Бога. Цудоўнае множанне з’яўляецца бачным знакам таго, што Божая любоў не ведае межаў і шчодра выліваецца на кожнага, хто з верай прыходзіць да Яго.
Завяршальны штрых гэтага цуду — збор кавалкаў, што засталіся, у дванаццаць поўных кашоў (грэц. κόφινος), што таксама мае глыбокае тэалагічнае значэнне. Лічба дванаццаць сімвалізуе дванаццаць пакаленняў Ізраэля і дванаццаць апосталаў, паказваючы, што дару Хрыста хопіць для ўсяго Божага народа, як Старога, так і Новага Запавету. Той факт, што кавалкі хлеба збіраюцца і не гінуць, вучыць нас павазе да кожнага Божага дару і нагадвае, што ласка не павінна быць змарнаваная. Касцёл, нібы гэтыя кашы, пакліканы захоўваць і перадаваць духоўны скарб наступным пакаленням, каб ні адзін чалавек у гісторыі не застаўся без хлеба збаўлення. Гэты вобраз таксама звяртае нашую ўвагу на еўхарыстычную прысутнасць Пана, якая застаецца з намі ў табернакулюме.
Вельмі важнай дэталлю з’яўляецца тое, што Езус не раздае хлеб людзям непасрэдна, але дае яго вучням, а ўжо яны — народу, што ўказвае на пасярэдніцкую ролю Касцёла. Хрыстус даручае сваім паслядоўнікам місію карміць людзей, робячы іх сваімі супрацоўнікамі ў справе евангелізацыі і размеркавання Божых ласкаў. Гэта азначае, што кожны біскуп, кожны святар і кожны вернік мае адказнасць за тое, каб несці Хрыста іншым, становячыся каналам Яго міласэрнасці ў свеце. Без гэтага ўдзелу чалавека, без паслухмянасці Касцёла, дар Божы застаўся б нераздадзеным, але Пан выбірае дзейнічаць праз нашыя слабыя чалавечыя рукі. Таму кожны з нас пакліканы стаць такім хлебам, які ламаецца дзеля патрэбаў бліжніх, аддаючы свой час, увагу і любоў тым, хто знаходзіцца ў нястачы.
Падзея ў пустыні таксама з’яўляецца прадвесцем вялікага эсхаталагічнага балю, які абяцаны ўсім верным у Валадарстве Божым. На гэтым балі не будзе больш ні плачу, ні хваробаў, ні голаду, бо сам Пан вытрэ кожную слязу і задаволіць усе прагненні чалавечага духу. Калі мы сёння прымаем святую камунію, мы ўжо цяпер прадчуваем смак гэтай будучай радасці і далучаемся да нябеснай літургіі, якая няспынна адбываецца перад тронам Усевышняга. Гэтая надзея павінна напаўняць нас мужнасцю ў перанясенні жыццёвых выпрабаванняў, нагадваючы, што нашая цяперашняя пілігрымка праз пустыню свету мае сваю канчатковую, хвалебную мэту. Вера ў гэтае абяцанне робіць нас здольнымі дзяліцца сваім хлебам і сваім жыццём з іншымі, ведаючы, што нашае сапраўднае багацце схавана ў Богу.
Сённяшняе Евангелле запрашае кожнага з нас зірнуць на сваё жыццё і ўбачыць у ім тыя пяць хлябоў і дзве рыбы, якія мы можам ахвяраваць Пану. Не варта баяцца сваёй слабасці або абмежаванасці, таму што менавіта яны, аддадзеныя ў рукі Хрыста, становяцца пачаткам вялікага цуду пераўтварэння. Няхай святая літургія, у якой мы ўдзельнічаем, навучыць нас давяраць Божаму правіду і адкрые нашыя сэрцы на патрэбы братоў і сясцёр, каб праз нашую міласэрнасць свет змог спазнаць любоў Збаўцы. Просім Пана, каб Ён няспынна карміў нас сваім целам і словам, умацоўваючы ў дарозе да вечнага жыцця, каб мы, насычаныя Яго ласкай, змаглі стаць жывымі сведкамі Яго невычарпальнай дабрыні.
Разважанне падрыхтаваў кс. кан. д-р Сяргей Сурыновіч
для друку
