Каталіцкі Веснік Добрая Вестка ў тваім доме!
Евангелле Мц 9, 36–10, 8
У той час: Езус, убачыўшы натоўпы людзей, злітаваўся над імі, бо яны былі знясіленыя і пакінутыя, нібы авечкі, якія не маюць пастыра. Тады Ён кажа вучням сваім: Жніво вялікае, ды работнікаў мала; дык маліце Гаспадара жніва, каб выслаў работнікаў на жніво сваё.
І, паклікаўшы дванаццаць вучняў сваіх, Ён даў ім уладу выганяць нячыстых духаў і лячыць усялякую хваробу і ўсялякую немач. Імёны ж дванаццаці апосталаў былі такія: першы Сымон, называны Пятром, і Андрэй, брат яго, Якуб Забядэя і Ян, брат ягоны, Філіп і Барталамей, Тамаш і Мацвей мытнік, Якуб Алфееў і Тадэвуш, Сымон Кананіт і Юда Іскарыёт, які і здрадзіў Яго.
Гэтых дванаццаць паслаў Езус, наказваючы ім: На шлях паганцаў не ідзіце і ў гарады самарыйскія не ўваходзьце. Найбольш ідзіце да авечак з дому Ізраэля, якія загінулі. А ідучы, абвяшчайце, кажучы: Наблізілася Валадарства Нябеснае. Хворых аздараўляйце, мёртвых уваскрашайце, пракажоных ачышчайце, злых духаў выганяйце. Дарма атрымалі, дарма і давайце.
На працягу стагоддзяў гісторыі Старога Запавету выбраны народ жыў у няспынным чаканні абяцанага Месіі, які зможа сабраць раскіданы статак. Людзі, прыгнечаныя шматлікімі жыццёвымі выпрабаваннямі і духоўнай слепатой сваіх тагачасных правадыроў, часта адчувалі сябе пакінутымі сам-насам са сваімі бедамі. Рэлігійныя інстытуты тагачаснага грамадства прапаноўвалі складаныя сістэмы правілаў і жорсткія прадпісанні, але яны зусім не маглі даць сапраўднага суцяшэння ці загаіць глыбокія раны чалавечай душы. Гэты гістарычны вобраз духоўнага сіроцтва з’яўляецца дакладным люстэркам універсальнага стану чалавецтва, якое ва ўсе часы шукае не проста настаўніка, але любячага і міласэрнага Бога. Менавіта ў адказ на гэтую маўклівую малітву пра міласэрнасць у свет прыходзіць Той, чыё Сэрца здольнае ўбачыць найглыбейшыя патрэбы кожнага чалавека і прынесці доўгачаканае збаўленне.
Калі Збаўца праходзіць сярод людзей, Яго позірк пранікае скрозь павярхоўныя пласты чалавечага існавання, дасягаючы самай глыбіні іх болю. Езус бачыць натоўпы не як безаблічную масу, але як асобныя душы, якія маюць адчайную патрэбу ў клопаце і ратунку. Ужытае ў евангельскім урыўку слова «злітаваўся» (грэц. ἐσπλαγχνίσθη) азначае не проста павярхоўнае эмацыйнае спачуванне, а глыбокі, унутраны боль, які працінае ўсю істоту чалавека. Гэта глыбінная рэакцыя Творцы на чалавечыя пакуты, якая яскрава сведчыць пра тое, што Пан ніколі не застаецца абыякавым да нашых змаганняў. Такое бязмежнае спачуванне з’яўляецца сапраўднай рухаючай сілай усёй збаўчай місіі Хрыста, бо Ён не можа спакойна назіраць, як Яго ўлюбёнае стварэнне гіне ў граху і цемры.
Стан гэтых людзей апісваецца праз надзвычай магутны, глыбока ўкаранёны ў біблейскай традыцыі сімвал. Хрыстус бачыць іх знясіленымі і пакінутымі, «нібы авечкі, якія не маюць пастыра» (Мц 9, 36). У тэкстах Святога Пісання гэты вобраз нязменна выкарыстоўваўся для апісання народа, які быў пазбаўлены праўдзівых духоўных кіраўнікоў, аддадзены на водкуп фальшывым настаўнікам і эгаістычным правадырам, якія клапаціліся толькі пра сябе. Бог яшчэ ў старажытнасці абяцаў праз прарокаў, што сам прыйдзе, каб клапаціцца пра свой статак і абараняць свае авечкі ад знішчэння. Менавіта ў асобе Езуса гэтае старажытнае абяцанне знаходзіць сваё дасканалае і канчатковае выкананне. Ён становіцца тым Добрым Пастырам, які сваёй міласэрнасцю збірае раскіданых, лечыць параненых і аднаўляе страчаную еднасць паміж небам і зямлёй.
Сутыкнуўшыся з гэтым бязмежным морам чалавечых патрэбаў, Збаўца раптам змяняе перспектыву ад неадкладнага фізічнага суцяшэння да эсхаталагічнай рэальнасці збору духоўных пладоў. Звяртаючыся да вучняў, Ён сцвярджае, што «жніво вялікае, ды работнікаў мала» (Мц 9, 37). Жніво ў сімволіцы Святога Пісання заўсёды асацыюецца з часам падсумавання, з момантам канчатковага збаўлення, калі кожная душа заклікана ўвайсці ў радасць Валадарства Божага. Аднак Пан не жадае дзейнічаць у абсалютнай адзіноце, бо Ён вырашае далучыць чалавека да сваёй грандыёзнай збаўчай працы. У гэтым заключаецца адна з найвялікшых таямніц веры: Творца сусвету ласкава просіць сваё стварэнне аб супрацоўніцтве, запрашаючы нас стаць не проста пасіўнымі назіральнікамі гісторыі, але актыўнымі ўдзельнікамі аднаўлення свету.
Перш чым зрабіць нейкія практычныя крокі і паслаць людзей на працу, Езус дае сваім паслядоўнікам вельмі выразны наказ. Ён просіць маліцца да Гаспадара жніва, каб той выслаў працаўнікоў на сваё поле (пар. Мц 9, 38). Гэты заклік грунтоўна падкрэслівае, што кожнае сапраўднае пакліканне да служэння ў Касцёле нараджаецца зусім не з чалавечых амбіцый, інтэлектуальных здольнасцяў ці стратэгічнага планавання, а выключна з глыбокай малітвы і Божай ініцыятывы. Толькі Пан з’яўляецца сапраўдным Гаспадаром, які кіруе лёсамі свету, і нашая шчырая малітва — гэта выраз найвышэйшай пакоры і даверу Яго Провіду. Праз такі зварот мы прызнаем, што місія цалкам належыць Богу, а мы з’яўляемся толькі слабымі прыладамі ў Яго руках, пакліканымі выконваць выключна Яго святую волю.
Адказ Пана на малітву аб працаўніках пачынаецца неадкладна праз пакліканне канкрэтных асоб, якіх Ён выбірае сам. Вылучэнне Хрыстом менавіта дванаццаці апосталаў мае надзвычай глыбокі духоўны сэнс, бо гэты лік наўпрост сімвалізуе аднаўленне дванаццаці пакаленняў Ізраэля. Езус стварае новы Божы народ, і гэты непахісны падмурак будуецца на зусім звычайных, недасканалых людзях з рознымі характарамі і мінулым. Сярод іх мы бачым простых рыбакоў, пагарджанага грамадствам мытніка і нават таго чалавека, які ў будучыні стане Яго здраднікам. Гэта выразна сведчыць пра тое, што Бог выбірае не тых, хто здаецца самым адукаваным або самым вартым у вачах свету, але тых, каго сам жадае сфармаваць сваёй ласкай і надзяліць асаблівым даверам. Божая сіла і мудрасць найлепш праяўляюцца менавіта ў чалавечай слабасці, паказваючы, што кожны без выключэння закліканы да святасці.
Адпраўляючы сваіх апосталаў на гэтае складанае заданне, Збаўца не пакідае іх безабароннымі і не пазбаўляе сваёй дапамогі. Ён надзяляе сваіх выбраных духоўнай моцай, бо ў Святым Пісанні часта згадваецца ўлада (грэц. ἐξουσία), якая дазваляе перамагаць зло і выганяць нячыстых духаў. Гэтая ўлада зусім не з’яўляецца нейкай магічнай здольнасцю ці асабістай заслугай саміх вучняў; яна з’яўляецца непасрэдным і жывым удзелам у пасланніцтве самога Хрыста. Вучні закліканы працягваць справу Езуса на зямлі, актыўна змагаючыся з цемрай на ўсіх магчымых узроўнях — як духоўным, так і фізічным. Гэты факт нагадвае нам, што сапраўдная місія Касцёла заключаецца не толькі ў абвяшчэнні прыгожай маральнай навукі, але перадусім у рэальным вызваленні чалавека ад няволі граху праз сакрамэнты і бесперапыннае дзеянне Духа Святога.
Першапачатковае ўказанне ісці выключна да загінуўшых авечак з дому Ізраэля можа здацца незразумелым для нашага сучаснага бачання ўніверсальнасці хрысціянства. Вучні пачулі выразны наказ не ісці на шлях паганцаў і не ўваходзіць у самарыйскія гарады (пар. Мц 10, 5). Аднак гэтае абмежаванне зусім не азначае, што іншыя народы былі пазбаўлены Божай міласэрнасці і любові; яно хутчэй адлюстроўвае дакладную паслядоўнасць у гісторыі збаўлення. Пан назаўсёды застаецца верным сваім запаветам і абяцанням, якія Ён даў патрыярхам, і таму першымі Евангелле павінны былі пачуць менавіта нашчадкі Абрагама. Толькі пасля пераможнага ўваскрасення Хрыста гэтае збаўчае пасланне канчаткова разарве ўсе нацыянальныя межы і пойдзе да ўсіх народаў зямлі, але на дадзеным гістарычным этапе місія патрабавала ўнутранага аднаўлення Божага выбранага народа.
Сутнасць паслання, якое павінны былі несці апосталы, з’яўляецца надзвычай простай, але ў той жа час радыкальнай і рэвалюцыйнай. Падчас свайго падарожжа яны павінны былі абвяшчаць радасную навіну, «кажучы: Наблізілася Валадарства Нябеснае» (Мц 10, 7). Валадарства Божае — гэта зусім не нейкае канкрэтнае геаграфічнае месца на карце або часовая палітычная структура, а дынамічная, жывая прысутнасць Бога сярод свайго народа. Яно пачынае дзейнічаць тут і цяпер, дзякуючы Хрысту, які ўсім сваім жыццём, навукай і шматлікімі цудамі даказвае, што Творца ўжо перамагае ўсялякае зло. Заданне пасланцоў заключаецца менавіта ў тым, каб зрабіць гэтае нябачнае Валадарства відавочным праз канкрэтныя ўчынкі міласэрнасці: лекаванне хворых і суцяшэнне пакутуючых. Такія цудоўныя дзеянні з’яўляюцца бачнымі знакамі таго, што Божая ласка нашмат мацнейшая за любую форму чалавечага разбурэння і смерці.
Апошняе ўказанне Езуса раскрывае фундаментальны прынцып усёй эканоміі Божай ласкі і любові, які павінен кіраваць жыццём кожнага верніка. Збаўца настойліва нагадвае сваім выбраннікам: «Дарма атрымалі, дарма і давайце» (Мц 10, 8). Усё тое багацце, якое маюць апосталы — іх пакліканне, духоўная ўлада, здольнасць аздараўляць — гэта абсалютны, цалкам незаслужаны дар ад самога Пана. Любая спроба камерцыялізаваць гэты святы дар, прысвоіць яго сабе або выкарыстаць для дасягнення асабістай выгады імгненна знішчае самую глыбокую сутнасць Евангелля. Гэты бескампрамісны заклік да радыкальнай бескарыслівасці і шчодрасці застаецца надзвычай актуальным і важным для кожнага новага пакалення хрысціянаў. Мы пакліканы дзяліцца сваёй верай, прабачэннем і дабрынёй з дакладна такой жа неабмежаванай шчодрасцю, з якой міласэрны Бог штодзённа адорвае нас сваёй бязмежнай любоўю.
Евангелле ў сённяшні дзень запрашае кожнага з нас уважліва паглядзець на сваё ўласнае жыццё ў святле Божай міласэрнасці і адкрытасці. Мы ўсе адначасова з’яўляемся тымі знясіленымі авечкамі, якія маюць штодзённую патрэбу ў клопаце Добрага Пастыра, і адначасова пакліканымі працаўнікамі, якіх Пан настойліва запрашае на сваё жніво. Прымаючы з удзячнасцю незаслужаны дар збаўлення і аздараўляльную ласку ў святой камуніі, мы павінны дазволіць Хрысту перамяніць нашыя сэрцы. Няхай нашая шчырая малітва аб новых пакліканнях да святарства дапаўняецца нашым уласным, асабістым адказам на Божы голас. Наследуючы апосталаў, будзем мужна абвяшчаць набліжэнне Валадарства Божага праз бескарыслівую любоў і міласэрнасць, каб праз нашыя словы і ўчынкі свет змог адчуць сапраўдны супакой і прысутнасць жывога Збаўцы.
Разважанне падрыхтаваў кс. канонік Сяргей Сурыновіч
для друку
