Каталіцкі Веснік Добрая Вестка ў тваім доме!
Евангелле Мц 16, 13–20
У той час: Прыйшоў Езус у межы Цэзарэі Філіпавай і пытаўся ў вучняў сваіх, кажучы: Кім людзі лічаць Сына Чалавечага? Яны ж сказалі: Адны – Янам Хрысціцелем, другія ж — Іллёю, а іншыя — Ераміяй ці адным з прарокаў.
Ён кажа ім: А вы кім лічыце Мяне? Сымон Пётр адказаў: Ты — Хрыстус, Сын Бога Жывога. Тады Езус сказаў яму ў адказ: Шчаслівы ты, Сымоне, сын Ёнавы, бо не цела і кроў адкрылі табе гэта, але Айцец Мой, які ў нябёсах. I Я кажу табе, што ты — Пётр (скала), і на гэтай скале Я пабудую Касцёл Мой, і брамы пякельныя не перамогуць яго. І дам табе ключы Валадарства Нябеснага, і што звяжаш на зямлі, тое будзе звязана ў небе, а што развяжаш на зямлі, тое будзе развязана ў небе. Тады загадаў вучням сваім, каб нікому не казалі, што Ён — Месія.
Шляхі Пана часта пралягаюць праз месцы, якія, здаецца, зусім не падыходзяць для аб’яўлення Божай праўды.
У старажытнасці ля падножжа велічнай гары Гермон, дзе бруілі крыніцы ракі Ярдан, квітнеў горад Цэзарэя Філіпава, прысвечаны паганскім боствам і зямным уладарам, напоўнены мармуровымі святынямі імператараў і ідалаў. Менавіта там, у цэнтры чалавечай пыхі і пакланення ілжывым багам, вандроўны Настаўнік з Назарэта вырашае задаць сваім вучням пытанне, якое назаўжды зменіць ход гісторыі. На фоне мёртвых статуй і сімвалаў імперскай магутнасці адбываецца нешта незвычайнае: праўдзівы Бог патрабуе ад чалавека асабістага вызнання веры. Гэты момант становіцца пераломным, бо ад адказу на адно-адзінае пытанне залежыць не толькі лёс вучняў, але і падмурак усяго хрысціянства.
Вучні спачатку агучваюць тое, што чулі ад іншых людзей. Натоўп бачыць у Езусе выбітную асобу, ставячы Яго ў адзін шэраг з найвялікшымі прарокамі Ізраэля, такімі, як Ян Хрысціцель, магутны Ілля ці Ерамія. Здаецца, што гэта вялікая пашана, аднак такое ўспрыманне застаецца павярхоўным і небяспечным у сваёй непаўнаце.
Чалавецтва заўсёды імкнулася звесці збаўчую місію да ўзроўню маральнага настаўніцтва, сацыяльнай рэформы або проста філасофіі. Калі Збаўца ўспрымаецца толькі як адзін з многіх выдатных дзеячаў, губляецца сама сутнасць уцелаўлення. Езус не згаджаецца быць проста гістарычным героем, таму Ён рэзка адкідае меркаванні натоўпу і скіроўвае свой позірк непасрэдна на тых, хто ідзе за Ім найбліжэй (пар. Мц 16, 14).
Пераход ад агульнага да асабістага гучыць як выклік, калі Пан пытаецца пра тое, кім Ён з’яўляецца менавіта для сваіх вучняў (пар. Мц 16, 15). У духоўным жыцці кожнага верніка раней ці пазней наступае час, калі немагчыма схавацца за традыцыяй, меркаваннем супольнасці або аўтарытэтам святароў. Немагчыма будаваць сваю духоўнасць выключна на чужых словах і перакананнях. Гэта момант уласнай духоўнай сталасці, калі чалавек павінен даць свой уласны непаўторны адказ. Ад таго, кім з’яўляецца Хрыстус для кожнага з нас асабіста, залежыць уся архітэктура нашага жыцця, нашы маральныя выбары і наша будучыня. Гэтае пытанне працінае сэрца, патрабуючы не проста павярхоўных ведаў, а глыбокіх, жывых і бесперапынных адносін са Збаўцам.
Ад імя ўсіх апосталаў голас бярэ Пётр, прамаўляючы словы, якія ўтрымліваюць у сабе ўсю паўнату веры: «Ты — Хрыстус, Сын Бога Жывога» (Мц 16, 16).
Ужытае ў евангельскім урыўку слова «Хрыстус» (грэц. Χριστός), што адпавядае паняццю Месія (гбр. מָשִׁיחַ), азначае Памазаніка, таго самага абяцанага Збаўцу свету. Адначасова апостал вызнае і Боскую прыроду Настаўніка. Пан адразу ж тлумачыць, што такое пазнанне не з’яўляецца плёнам чалавечага інтэлекту. Выраз «цела і кроў» у біблейскай мове азначае абмежаваную чалавечую прыроду з усімі яе слабасцямі (пар. Мц 16, 17).
Глыбокая, сапраўдная вера ніколі не бывае выключна дасягненнем розуму, яна заўсёды застаецца неацэннай ласкай, дарам, які сыходзіць з нябёсаў і асвятляе чалавечае сэрца.
У адказ на гэтае вызнанне адбываецца надзвычайная падзея, бо Хрыстус дае апосталу новае імя і новае пакліканне. У біблейскай традыцыі змена імя заўсёды азначае кардынальную змену жыццёвай місіі. Пан называе яго скалою (грэц. Πέτρος), закладваючы на гэтым простым чалавеку бачны падмурак для свайго Касцёла (пар. Мц 16, 18). Звяртае на сябе ўвагу тое, што Збаўца кажа пра будаўніцтва свайго, а не чыйгосьці іншага Касцёла. Гэтая супольнасць належыць выключна Богу, аднак Ён свядома давярае кіраванне ёю чалавеку са слабым і часамі зменлівым характарам. Абяцанне таго, што пякельныя брамы не перамогуць гэты духоўны будынак, дае абсалютную ўпэўненасць вернікам усіх пакаленняў. У антычнасці гарадскія брамы сімвалізавалі сілу і ўладу, таму словы Хрыста азначаюць, што ніякія сілы зла, ерасі, граху і падзелаў ніколі не змогуць знішчыць Яго Касцёл.
Наданне ўлады перадаецца праз глыбокі біблейскі сімвал даручэння ключоў Валадарства Божага. Гэты вобраз наўпрост адсылае да старазапаветных прароцтваў, дзе гаворыцца пра перадачу ключоў ад дома Давіда найвышэйшаму распарадчыку, які атрымлівае ўладу кіраваць у адсутнасць гаспадара (пар. Іс 22, 22). Даручаючы ключы апосталу і яго пераемнікам, Хрыстус забяспечвае бесперапыннасць навукі Касцёла. Паняцці «звязваць» і «развязваць» былі добра вядомыя ў рабіністычнай традыцыі, яны азначалі права аўтарытэтна тлумачыць Божы Закон, а таксама ўладу дараваць або затрымліваць грахі. Праз служэнне біскупа Рыма і ўсіх святароў Збаўца працягвае выконваць сваю місію, адчыняючы дзверы міласэрнасці для кожнага чалавека, які шукае паяднання з Богам.
Незвычайным здаецца фінал гэтай сустрэчы, калі Настаўнік строга забараняе вучням распавядаць іншым пра тое, што Ён з’яўляецца Збаўцам (пар. Мц 16, 20).
Гэтая таямніца была неабходнай, бо ўяўленні сучаснікаў пра Месію былі скажонымі. Ізраэль чакаў палітычнага правадыра і зямнога вызваліцеля ад рымскага панавання. Калі б праўда пра ідэнтычнасць Хрыста распаўсюдзілася ў той момант, яна магла б выклікаць непатрэбныя палітычныя хваляванні і схаваць сапраўдны духоўны сэнс Яго місіі. Сапраўдны твар Божага Памазаніка адкрыецца цалкам толькі падчас пакут на дрэве крыжа і ў хвале ўваскрасення. Толькі тады тытул Збаўцы набудзе свой сапраўдны сэнс і прынясе збаўленне ўсяму свету.
Евангелле ў сённяшні дзень з’яўляецца выразным заклікам да кожнага хрысціяніна праверыць трываласць падмуркаў сваёй веры.
Калі мы разам з Пятром са шчырым сэрцам вызнаём Боскасць Збаўцы, гэта павінна радыкальна змяніць наша штодзённае жыццё і нашы ўчынкі. Вызнанне праўды патрабуе даверу да Касцёла, павагі да яго пастыраў і пастаяннага карыстання з крыніц Божай міласэрнасці, асабліва калі мы прымаем Святую Камунію.
Няхай Пан умацуе нашу веру, каб яна не была падобнай да хісткага пяску зменлівых чалавечых меркаванняў, але заставалася той непахіснай скалой, на якой будуецца сапраўднае жыццё, напоўненае любоўю і збаўленнем.
Разважанне падрыхтаваў кс. кан. д-р Сяргей Сурыновіч
для друку
