Каталіцкі Веснік Добрая Вестка ў тваім доме!
Евангелле Мц 13, 44–46
У той час: Езус сказаў народу: Валадарства Нябеснае падобнае да скарбу, схаванага ў полі, які знайшоў чалавек і ўтаіў. У радасці ад гэтага ён ідзе і прадае ўсё, што мае, і купляе гэтае поле.
Яшчэ Валадарства Нябеснае падобнае да купца, які шукае прыгожых пярлін. Знайшоўшы адну каштоўную пярліну, ён ідзе і прадае ўсё, што мае, і купляе яе.
У старажытным свеце, абпаленым гарачым сонцам Блізкага Усходу і пастаянна ўсхваляваным шматлікімі войнамі, набегамі і зменамі ўлады, людзі часта давяралі свае самыя каштоўныя набыткі не крохкім сценам дамоў, а маўклівай і надзейнай зямлі. Схаваны ў глыбіні глебы скарб быў гарантыяй будучыні, таямніцай, якая чакала свайго часу, пакуль выпадковы крок або мэтанакіраваны пошук не адкрывалі яго свету. Гэтая штодзённая, гістарычна абумоўленая рэчаіснасць становіцца глыбокай і хвалюючай метафарай найвялікшай таямніцы, якую калі-небудзь спазнавала чалавецтва, — таямніцы прысутнасці Бога сярод нас і неабсяжнай каштоўнасці праўды. Пераходзячы ад зямнога да нябеснага, мы пакліканы спасцігнуць нябачную рэчаіснасць, якая патрабуе ад чалавека радыкальнай перамены жыцця і поўнага пераасэнсавання ўсяго, што ён лічыў важным.
Зямля, якая хавае ў сабе скарб (грэц. θησαυρός), з’яўляецца вобразам нашай штодзённасці, у якой непрыкметна, але дзейсна прысутнічае Валадарства Божае. Бог у сваёй дабрыні і мудрасці не навязвае сябе чалавеку ўсляпую, не асляпляе яго сваёй нябеснай веліччу, але далікатна ўкрывае сваю прысутнасць у прастаце гісторыі збаўлення. Гэты схаваны скарб — сам уцелаўлёны Сын Божы, Езус Хрыстус, у якім заключаны ўсе багацці мудрасці і пазнання. Калі чалавек сутыкаецца з гэтай праўдай, калі ласка адкрывае яго духоўныя вочы, адбываецца незвычайнае ўзрушэнне ўсяго існавання. Знаходка не з’яўляецца вынікам толькі чалавечых намаганняў; гэта нечаканы дар, ініцыятыва самога Стварыцеля, які выходзіць насустрач стварэнню.
Скарб застаецца схаваным для тых, хто глядзіць на свет толькі праз прызму матэрыяльнага спажывання, але адкрываецца тым, хто мае ўбогае і пакорнае сэрца, гатовае прыняць Божае Аб’яўленне як найвышэйшую каштоўнасць жыцця. Святое Пісанне, якое захоўваецца ў Касцёле, з’яўляецца тым полем, у якім схавана невычэрпнае багацце праўды, і кожны, хто з верай паглыбляецца ў яго, знаходзіць там жывую прысутнасць Пана.
Рэакцыя чалавека, які знайшоў гэты скарб, вызначаецца адным глыбокім і пераўтваральным пачуццём — радасцю (грэц. χαρά). Гэта не проста мімалётная эмоцыя або павярхоўнае задавальненне, але глыбокі, анталагічны стан душы, якая нарэшце знайшла сапраўдную мэту і супакой. Збаўленне, якое прапануе Бог, не з’яўляецца цяжкім абавязкам або наборам сухіх маральных правілаў, яно з’яўляецца сустрэчай з жывой Асобай, якая напаўняе чалавечае сэрца невыказнай цеплынёй і святлом. У радасці ад гэтага адкрыцця чалавек ідзе і прадае ўсё, што мае (пар. Мц 13, 44). Гэтае «ўсё» ахоплівае не толькі матэрыяльныя даброты, але і амбіцыі, ілюзіі, грэхоўныя прыхільнасці і эгаістычныя планы. Адмова ад старога жыцця не ўспрымаецца як балючая страта або непасільная ахвяра, таму што яна матываваная любоўю і ўсведамленнем таго, што набытае ў незлічоную колькасць разоў пераўзыходзіць пакінутае. Гэта дынаміка паслухмянасці веры, калі чалавек цалкам даручае сябе Богу, разумеючы, што толькі ў Ім знаходзіцца паўната быцця. Хрысціянская аскеза і адрачэнне маюць сэнс толькі тады, калі яны нараджаюцца з гэтай радаснай сустрэчы з Панам.
Калі першая прыпавесць падкрэслівае нечаканасць Божай ласкі, то другая звяртае ўвагу на нястомны пошук і прагненне чалавечага духу. Купец (грэц. ἔμπορος), які ўсё жыццё прысвяціў пошуку прыгожых пярлін, увасабляе кожнага чалавека, які шчыра шукае праўду, сэнс і прыгажосць. Неспакойнае сэрца прагне дасканаласці, яно не можа здаволіцца паўпраўдамі або часовымі радасцямі гэтага свету. Божая педагогіка часта выкарыстоўвае гэты натуральны пошук, каб паступова падвесці душу да пазнання адзінага праўдзівага Бога. Купец — гэта чалавек вопыту, ён ведае цану рэчам, ён здольны адрозніць сапраўднае ад фальшывага. І калі ён знаходзіць адну незвычайна каштоўную пярліну (грэц. μαργαρίτης), ён беспамылкова пазнае ў ёй тое, што шукаў заўсёды. Гэтая пярліна — Валадарства Божае, якое аб’яўляецца ў асобе Езуса Хрыста. У Ім злучаюцца ўсе спадзяванні і ўсе Божыя абяцанні. Ён ёсць адзіны Пасрэднік паміж Богам і людзьмі, у якім схаваная ўся паўната боскасці і праз якога мы атрымліваем доступ да жыцця вечнага. Знаходжанне гэтай пярліны патрабуе здольнасці да распазнання, духоўнай сталасці і гатоўнасці рызыкаваць усім дзеля найвышэйшага дабра.
Прадаць усё, каб купіць пярліну, азначае ўступіць у новы запавет (гбр. בְּרִית חֲדָשָׁה) з Богам, які патрабуе непадзельнага сэрца. Хрыстус не пагаджаецца быць толькі адной з многіх каштоўнасцей; Ён патрабуе цэнтральнага месца, абсалютнага першынства. Гэтае радыкальнае патрабаванне вынікае з самой прыроды Божай любові, якая аддае сябе цалкам і чакае такога ж поўнага адказу. Веруючы чалавек пакліканы ўсвядоміць, што ніводнае зямное дабро — ні багацце, ні ўлада, ні прэстыж — не можа параўнацца з годнасцю і свабодай дзяцей Божых, што мы атрымліваем праз хрост і веру. Рашэнне купца з’яўляецца актам найвышэйшай духоўнай свабоды, калі чалавек вызваляецца ад рабства рэчаў і знаходзіць сапраўднае багацце ў Богу. У гэтым акце адлюстроўваецца таямніца самога ўцелаўлення, калі Сын Божы, будучы багатым, стаў убогім дзеля нас, каб мы ўзбагаціліся Яго ўбоствам. Наследаванне Хрыста на гэтым шляху самаадрачэння з’яўляецца неабходнай умовай для ўдзелу ў Яго хвале. Кожны хрысціянін, незалежна ад жыццёвага стану, пакліканы да гэтай духоўнай убогасці, якая адкрывае сэрца на бязмежную Божую міласэрнасць.
Сапраўдным полем, на якім сёння можна знайсці гэты неацэнны скарб, з’яўляецца Святы Касцёл. Нягледзячы на чалавечую слабасць і грэшнасць сваіх вернікаў, Касцёл захоўвае ў сабе боскую рэчаіснасць, будучы бачным сакрамэнтам збаўлення для ўсяго свету. У яго ўлонні жыве і дзейнічае Дух Святы, які няспынна вядзе вернікаў да паўнаты праўды. Менавіта ў Касцёле мы далучаемся да таямніцы Хрыста праз сакрамэнты, асабліва праз Святую Эўхарыстыю. Слова Эўхарыстыя (грэц. εὐχαριστία) у грэцкай мове азначае «падзяка», і яна з’яўляецца тым найвышэйшым скарбам, у якім пад відамі хлеба і віна прысутнічае сам праслаўлены Пан. Удзельнічаючы ў літургіі, мы кожны раз нанова знаходзім схаваны скарб, які сілкуе нашыя душы і дае сілы для хрысціянскага сведчання ў свеце. Божы народ, злучаны ў еднасці веры, надзеі і любові, пакліканы няспынна абараняць і перадаваць гэты скарб наступным пакаленням. Касцёл не стварае праўды, але з’яўляецца яе верным захавальнікам і абвяшчальнікам, дапамагаючы кожнаму чалавеку адкрыць прыгажосць Евангелля. Гэты скарб настолькі вялікі, што ён не змяншаецца, калі ім дзеляцца, а наадварот, узрастае і прыносіць багаты плён святасці ў жыцці тых, хто яго прымае.
Пошук і знаходжанне Валадарства Божага маюць таксама глыбокае эсхаталагічнае вымярэнне. Пілігрымуючы Касцёл і кожны вернік у ім ідуць наперад праз выпрабаванні цяперашняга часу, кіруючыся надзеяй на поўнае аб’яўленне Божай хвалы ў канцы вякоў. Скарб, які мы цяпер маем толькі ў гліняных начыннях нашай чалавечай абмежаванасці, аднойчы адкрыецца ва ўсёй велічы. Мы жывём у стане радаснага чакання, разумеючы, што нашае сапраўднае грамадзянства знаходзіцца ў небе. Гэтая эсхаталагічная перспектыва дапамагае нам правільна ацэньваць часовыя рэчы, не прывязваючыся да іх так, быццам яны з’яўляюцца канчатковай мэтай існавання. Прадаць усё азначае таксама адмовіцца ад ілюзіі, што мы можам пабудаваць дасканалы свет выключна ўласнымі сіламі, без Божай дапамогі. Сапраўдны супакой і трывалае шчасце магчымыя толькі ў з’яднанні з Панам. Веруючы чалавек становіцца сведкам гэтай будучай рэчаіснасці, паказваючы сваім жыццём, што Валадарства Божае ўжо дзейнічае сярод нас, хоць і ўкрыта, як зерне, якое прарастае ў зямлі. Гэтая надзея дае нам мужнасць супрацьстаяць злу і няспынна працаваць дзеля таго, каб свет напаўняўся духам Хрыста і ў справядлівасці і любові дасягаў свайго прызначэння.
Спасціжэнне вартасці Божага Валадарства цесна звязана з універсальным пакліканнем да святасці. Бог, які стварыў нас з бясконцай любові, прагне, каб кожны чалавек стаў удзельнікам Яго боскай натуры. Святасць не з’яўляецца прывілеем вузкага кола выбраных, але абавязкам і дарам для ўсіх членаў Цела Хрыста. Рашэнне аддаць усё за скарб Евангелля праяўляецца ў штодзённым выкананні Божай волі, у практыкаванні братэрскай міласэрнасці, у цярплівым перанясенні жыццёвых крыжоў. Каб распазнаць гэты скарб сярод мноства фальшывых каштоўнасцей, якія прапануе свет, нам неабходна святло Духа Святога. Дух праўды дапамагае адрозніваць тое, што вядзе да жыцця, ад таго, што скіроўвае да гібелі. Ён адорвае нас мудрасцю, якая дазваляе бачыць рэчы такімі, якімі іх бачыць Бог. Гэтая мудрасць вучыць нас быць добрымі распарадчыкамі Божай ласкі, шчодра дзяліцца духоўнымі і матэрыяльнымі дабротамі з братамі і сёстрамі. Калі мы жывём у любові, мы становімся жывымі сведкамі таго, што скарб знойдзены, і жыццё само па сабе пачынае выпраменьваць святло і прыгажосць Божага Валадарства, прыцягваючы іншых да спазнання гэтай бясконцай радасці.
Больш за тое, збаўленне, прынесенае Езусам Хрыстом, праймае ўсю чалавечую гісторыю, надаючы сэнс кожнаму імгненню нашага пілігрымавання. Збаўца ў сваёй бясконцай міласэрнасці дакранаецца да самых патаемных ран нашай душы, аздараўляючы і аднаўляючы тое, што было знішчана грахом. Укрыжаваны і ўваскрослы Пан запрашае нас да ўдзелу ў Яго перамозе, паказваючы, што сапраўднае багацце вымяраецца не колькасцю сабраных манет, а здольнасцю любіць і аддаваць сябе іншым. Калі мы адмаўляемся ад эгаізму і ганарыстасці, калі мы вызваляем свае рукі ад прыхільнасцей да зямнога, мы становімся здольнымі прыняць благаслаўленне, якое пераўзыходзіць усялякае чалавечае разуменне. Кожная прачытаная старонка Святога Пісання, кожная шчырая малітва і кожны ўчынак міласэрнасці набліжаюць нас да таго моманту, калі мы зможам у паўнаце сузіраць аблічча Пана і радавацца ў Яго прысутнасці навекі. Таму нашае хрысціянскае жыццё павінна быць няспынным працэсам адкрыцця і засваення гэтага боскага скарбу, каб мы ніколі не згубілі з-пад увагі тую галоўную мэту, дзеля якой былі створаны і адкуплены Крывёю Хрыста.
Евангелле ў сённяшні дзень звяртаецца да самай глыбіні нашага сэрца з пытаннем аб тым, што з’яўляецца нашай сапраўднай каштоўнасцю і дзеля чаго мы жывём. Яно заклікае нас абудзіцца ад духоўнага сну, перастаць здавольвацца мімалётнымі рэчамі і з адвагай вырушыць на пошукі той адзінай пярліны, якая здольная надаць сэнс усяму існаванню. Няхай кожны з нас знойдзе ў сабе мужнасць прадаць усё тое, што перашкаджае наблізіцца да Бога, каб з радасцю і ўдзячнасцю прыняць бязмежны дар Яго любові і стаць вернымі грамадзянамі Валадарства, якое ніколі не праміне.
кс. кан. д-р Сяргей Сурыновіч
для друку
