Каталіцкі Веснік Добрая Вестка ў тваім доме!
Евангелле Лк 9, 23–26
У той час: Езус сказаў усім: Калі хто хоча ісці за Мною, няхай адрачэцца ад самога сябе, штодня бярэ крыж свой і ідзе за Мною. Бо, хто хоча ўратаваць жыццё сваё, загубіць яго. А хто загубіць жыццё сваё дзеля Мяне, той уратуе яго.
Бо якая карысць чалавеку, калі ён здабудзе ўвесь свет, а сябе самога загубіць ці пашкодзіць сабе?
Хто ж будзе саромецца Маіх слоў, таго і Сын Чалавечы будзе саромецца, калі прыйдзе ў славе сваёй, Айца і святых анёлаў.
Жыццё чалавека — гэта шлях, на якім кожны дзень мы робім выбар: ісці за Хрыстом або ісці за страхам, за праўдай або за выгодай, за жыццём або за тым, што толькі здаецца жыццём. Езус у сённяшнім Евангеллі звяртаецца да ўсіх, хто хоча быць Яго вучнем, і кажа словы, якія не страцілі сваёй сілы праз стагоддзі: «Калі хто хоча ісці за Мною, няхай адрачэцца ад самога сябе, штодня бярэ крыж свой і ідзе за Мною» (Лк 9, 23). Гэта не проста заклік да подзвігу, але адкрыццё сутнасці хрысціянскага жыцця. Езус не абяцае лёгкага шляху, але абяцае шлях праўды, свабоды і сапраўднага жыцця. І менавіта ў святле гэтых слоў мы сёння глядзім на святую Агату — панну і мучаніцу, чый шлях стаў жывым каментарыем да Евангелля, увасабленнем вучнёўства, якое не баіцца крыжа.
Езус кажа: «Калі хто хоча ісці за Мною…» — і гэтае «калі» заўсёды пакідае чалавеку свабоду. Бог не прымушае, не навязвае, не патрабуе сілай. Ён кліча. Ён прапануе шлях, які вядзе да сапраўднага жыцця. Але гэты шлях пачынаецца з адрачэння ад самога сябе. Гэта не пагарда да сябе, але вызваленне ад таго, што замінае нам быць сапраўднымі: ад эгаізму, ад страху, ад прывязанасці да таго, што мінае. Адрачэнне ад сябе — гэта адкрыццё сэрца на Божую волю, якая заўсёды вядзе да жыцця. Гэта тое, што Айцы Касцёла называлі вызваленнем ад унутранай няволі, бо чалавек становіцца свабодным толькі тады, калі перастае быць рабом сваіх жаданняў і пачынае слухаць Бога.
Святая Агата зразумела гэта вельмі рана. Яе імя, якое азначае «добрая», стала прароцтвам яе жыцця. Яна выбрала Хрыста як найвышэйшую любоў і прысвячала Яму сваё сэрца. Яна была маладым чалавекам, поўным жыцця, але яе душа ўжо належала Богу. Калі перад ёй паўстаў выбар — захаваць жыццё або застацца вернай Хрысту — яна выбрала вернасць. Яна адраклася ад сябе ў тым сэнсе, у якім Езус патрабуе: яна адкінула страх, адкінула спакусу зямной бяспекі, адкінула магчымасць уладкаваць жыццё паводле чалавечых меркаванняў. Яна выбрала шлях вучаніцы, якая штодня бярэ свой крыж.
Езус кажа: «штодня бярэ крыж свой». Крыж — гэта не толькі боль і пакуты. Гэта знак любові, знак вернасці, знак дару сябе. Крыж — гэта тое, што мы прымаем дзеля Бога і дзеля бліжніх. Для Агаты крыж стаў літаральным: яна перанесла пабоі, катаванні, здзекі, страціла сваё цела, але не страціла душу. Яе крыж быў цяжкім, але яна несла яго з годнасцю, бо ведала, што не адна. Бог быў з ёй у турме, у пакутах, у апошнім уздыху. І таму яе крыж стаў шляхам да славы. У яе пакутах мы бачым тое, што часта паўтараецца ў жыцці святых: калі чалавечыя сілы знікаюць, Божая моц пачынае дзейнічаць яшчэ мацней.
Езус працягвае: «Хто хоча ўратаваць жыццё сваё, загубіць яго. А хто загубіць жыццё сваё дзеля Мяне, той уратуе яго» (Лк 9, 24). Гэтыя словы здаюцца парадоксам, але ў іх — глыбокая праўда. Той, хто трымаецца за жыццё любой цаной, губляе яго, бо страх становіцца яго гаспадаром. Той, хто аддае жыццё Богу, знаходзіць яго, бо любоў становіцца яго сілай. Агата страціла жыццё ў вачах свету, але знайшла яго ў Божай славе. Яна не баялася страціць тое, што мінае, бо трымалася за тое, што вечнае. Яе мучаніцтва — гэта не параза, але перамога, не канец, але пачатак, не цемра, але святло.
Езус задае пытанне: «Якая карысць чалавеку, калі ён здабудзе ўвесь свет, а сябе самога загубіць?» (Лк 9, 25). Гэта пытанне гучыць асабліва моцна ў дзень святой Агаты. Яна магла «здабыць свет»: багацце, уладу, абарону ўплывовага прэфекта. Але яна зразумела, што ўсё гэта — пясок, які сыплецца праз пальцы. Яна выбрала тое, што не знікае: вернасць Богу. І таму яна не загубіла сябе — яна знайшла сябе ў Божай любові. Яе жыццё стала адказам на пытанне, якое Езус задае кожнаму з нас: што для цябе сапраўды важна? Што ты гатовы аддаць, каб захаваць сваю душу?
Езус таксама кажа: «Хто будзе саромецца Маіх слоў, таго і Сын Чалавечы будзе саромецца…» (Лк 9, 26). Агата не саромелася Хрыста. Яна вызнавала Яго адкрыта, нават калі гэта выклікала гнеў уладаў. Яна не хавала сваёй веры, не шукала кампрамісаў, не спрабавала ўратаваць сябе цаной здрады. Яна стала сведкай, якая не баялася праўды. І таму яе імя было ўпісана ў Рымскі Канон — знак таго, што Касцёл бачыць у ёй узор вучаніцы, якая не саромеецца свайго Пана. Яе сведчанне — гэта не толькі гісторыя мінулага, але і выклік сучаснасці, у якой часта прасцей маўчаць, чым вызнаваць праўду.
Але жыццё Агаты — гэта не толькі гісторыя пакуты. Гэта гісторыя Божай прысутнасці. Паводле падання, у турме да яе прыйшоў апостал Пётр і вылечыў яе раны. Гэта вобраз таго, што Бог ніколі не пакідае тых, хто давярае Яму. Ён умацоўвае, калі чалавечыя сілы знікаюць. Ён лечыць, калі свет раніць. Ён дае надзею, калі ўсё здаецца страчаным. І таму Агата магла вытрымаць тое, што чалавечымі сіламі вытрымаць немагчыма. Яе стойкасць — гэта не толькі яе заслуга, але і плод Божай ласкі, якая дзейнічае ў сэрцы таго, хто адкрыты на Бога.
Пасля яе смерці Бог паказаў, што мучаніцтва не бывае дарэмным. Калі вулкан Этна пагражаў знішчыць Катанію, жыхары паклалі на шлях лавы вэлюм Агаты — і лава спынілася. Гэта не проста легенда, але знак таго, што Бог дзейнічае праз сваіх святых. Агата стала апякункай ад пажараў, вулканаў і стыхійных бедстваў, але яшчэ больш — апякункай тых, хто змагаецца з унутранымі агнямі: страхам, спакусамі, адчаем. Яе заступніцтва — гэта напамін, што святасць — гэта не толькі мінулае, але і сучаснасць, не толькі гісторыя, але і жывая прысутнасць.
Сённяшняе Евангелле вучыць нас, што шлях вучня — гэта шлях крыжа. Але крыж — гэта не знак паразы. Гэта знак любові. Гэта шлях, які вядзе да жыцця. Агата паказвае, што гэты шлях магчымы. Яна была маладым чалавекам, як многія з нас. Яна баялася, як і мы. Яна пакутавала, як і мы. Але яна выбрала Хрыста — і таму яе жыццё стала святлом, якое не згасае. Яе прыклад — гэта запрашэнне не баяцца быць вернымі, не баяцца праўды, не баяцца любові, якая патрабуе ахвяры.
Мы не ўсе пакліканы да мучаніцтва крыві. Але ўсе пакліканы да мучаніцтва вернасці. Кожны дзень мы можам несці свой крыж: у цярплівасці, у прабачэнні, у барацьбе са спакусамі, у вернасці праўдзе, у любові да тых, каго цяжка любіць. Кожны дзень мы можам выбіраць Хрыста, нават калі гэта патрабуе адрачэння ад сябе. І кожны дзень Бог дае нам ласку, каб мы маглі ісці за Ім.
Няхай жа прыклад святой Агаты ўмацуе нас у нашым шляху. Няхай яе мужнасць натхняе нас не баяцца несці свой крыж. Няхай яе чысціня вучыць нас захоўваць сэрца адкрытым для Бога. Няхай яе заступніцтва аберагае нас ад небяспек, знешніх і ўнутраных. І няхай яе вера стане для нас святлом, якое вядзе да Хрыста, каб і мы маглі аднойчы пачуць словы, якія напаўняюць душу спакоем: «Хто загубіць жыццё сваё дзеля Мяне, той уратуе яго».
Святая Агата, панна і мучаніца, маліся за нас!
Разважанне падрыхтаваў кс. кан. д-р Сяргей Сурыновіч
для друку
