Каталіцкі Веснік Добрая Вестка ў тваім доме!
Евангелле Мц 5, 13–16
У той час Езус сказаў сваім вучням: Вы — соль зямлі. Калі ж соль страціць смак, то чым пасоліш яе? Яна ўжо ні на што не прыдасца, хіба што выкінуць яе вон на патаптанне людзям.
Вы — святло свету. Не можа схавацца горад, які стаіць на вяршыні гары. І, запаліўшы свяцільнік, не ставяць яго пад пасудзінаю, але на свечніку, і свеціць усім, хто ў доме.
Няхай святло вашае так свеціць перад людзьмі, каб яны бачылі вашыя добрыя ўчынкі і праслаўлялі Айца вашага, які ў нябёсах.
Жыццё кожнага чалавека нагадвае падарожжа, у якім на нашым шляху сустракаюцца розныя знакі, арыенціры і скрыжаванні. Часам дарога здаецца роўнай і яснай, часам яна губляецца ў тумане сумненняў, спакусаў і выпрабаванняў. У гэтым падарожжы мы часта шукаем таго, што зробіць нашае існаванне значным: імкнёмся да поспеху, прызнання, бачнасці, хочам пакінуць след у гісторыі або хаця б у памяці тых, хто побач. Але сённяшняе Евангелле паказвае нам іншы шлях, іншы крытэрый велічы. Езус звяртаецца да сваіх вучняў і называе іх соллю зямлі і святлом свету. Гэтыя два простыя вобразы адкрываюць перад намі глыбіню хрысціянскага паклікання і паказваюць, як Бог бачыць сапраўдную значнасць чалавека.
Езус кажа, што Яго вучні — гэта соль зямлі. Ён не кажа, што яны павінны ёй стаць калі-небудзь у будучыні, але сцвярджае, што яны ўжо цяпер з’яўляюцца соллю. У старажытным свеце соль мела вялікае значэнне: яна надавала смак ежы, захоўвала прадукты ад псавання, была знакам трываласці і вернасці. У Святым Пісанні згадваецца «запавет солі», што падкрэслівае непарушнасць адносін паміж Богам і Яго народам (пар. Ліч 18, 19). Таму, калі Езус кажа: «Вы — соль зямлі. Калі ж соль страціць смак, то чым пасоліш яе? Яна ўжо ні на што не прыдасца, хіба што выкінуць яе вон на патаптанне людзям» (Мц 5, 13), Ён не проста карыстаецца прыгожай метафарай. Ён паказвае, што вучні пакліканы захоўваць свет ад духоўнага распаду, надаваць сэнс чалавечаму існаванню, быць знакам вернасці Божаму запавету.
Соль дзейнічае ціха, нябачна, але яе прысутнасць адчувальная. Так і хрысціянін, які жыве паводле Евангелля, не заўсёды знаходзіцца ў цэнтры ўвагі, але яго прысутнасць змяняе атмасферу, уносіць у свет смак праўды, дабра і справядлівасці. Калі ж соль страчвае свае ўласцівасці, яна становіцца бескарыснай. У евангельскім кантэксце гэта моцнае папярэджанне. Езус кажа пра небяспеку духоўнай пустэчы, калі чалавек, які павінен быць сведкам Божай ласкі, перастае жыць у згодзе з Евангеллем. Грэцкае слова μωραίνω, якое часта перадаюць як «губляць смак», паказвае, што соль можа стаць «нікчэмнай, бязвартаснай і пустой», страціць сваю сутнасць. Так і хрысціянін, які аддаляецца ад Божай ласкі, губляе здольнасць уплываць на свет, бо не можа даць іншым таго, чаго сам не мае.
Пасля вобразу солі Езус пераходзіць да другога, не менш моцнага вобразу: «Вы — святло свету. Не можа схавацца горад, які стаіць на вяршыні гары. І, запаліўшы свяцільнік, не ставяць яго пад пасудзінаю, але на свечніку, і свеціць усім, хто ў доме» (Мц 5, 14–15). Святло ў Святым Пісанні заўсёды звязана з Богам, з Яго прысутнасцю, праўдай і жыццём. Езус у іншым месцы кажа пра сябе: «Я — святло свету. Хто ідзе за Мною, не будзе хадзіць у цемры, але будзе мець святло жыцця» (Ян 8, 12). Цяпер Ён перадае гэтае значэнне сваім вучням. Гэта не азначае, што яны становяцца крыніцай святла самі па сабе, але што яны пакліканы адлюстроўваць Яго святло, як месяц адлюстроўвае сонца.
Быць святлом свету азначае несці Хрыста ў кожную сферу жыцця, асвятляць цемру няведання, граху, несправядлівасці. Святло не існуе для сябе, яно заўсёды скіравана на іншых. Яно паказвае шлях, дапамагае пазбегнуць небяспекі, дае надзею тым, хто заблукаў. Езус кажа, што горад на гары не можа схавацца. Так і жыццё хрысціяніна не можа быць цалкам прыватным, схаваным, нейтральным. Вера, якая сапраўды жывая, заўсёды становіцца сведчаннем. Запалены свяцільнік не ставяць пад пасудзіну, але на свечнік. У тлумачэннях да гэтага ўрыўку згадваецца «мера» (лац. modius), якая можа сімвалізаваць штодзённыя клопаты, матэрыяльныя справы, страх або сорам, што здольныя «накрыць» святло веры. Калі мы дазваляем такім рэчам панаваць над намі, нашае святло слабее, і свет застаецца ў цемры.
Езус завяршае гэты ўрывак словамі: «Няхай святло вашае так свеціць перад людзьмі, каб яны бачылі вашыя добрыя ўчынкі і праслаўлялі Айца вашага, які ў нябёсах» (Мц 5, 16). Тут адкрываецца мэта ўсяго хрысціянскага сведчання. Нашыя добрыя ўчынкі не павінны быць сродкам для самапраслаўлення, для пошуку чалавечай пахвалы. Яны павінны быць празрыстымі, як чыстае шкло, праз якое праходзіць Божае святло. Калі людзі бачаць сапраўдную веру, якая праяўляецца ў любові, міласэрнасці і справядлівасці, яны распазнаюць у гэтым дзеянне Бога і праслаўляюць Яго.
Нашыя добрыя ўчынкі — гэта не проста акты дабрыні, але канкрэтнае ўвасабленне Божай любові, якая дзейнічае праз нас. Гэта евангелізацыя праз прыклад жыцця, праз штодзённую вернасць, праз здольнасць заставацца сумленнымі, калі іншыя выбіраюць лёгкі шлях, праз гатоўнасць прабачаць, калі свет прапануе помсту, праз жаданне служыць, а не валадарыць. Кожны такі ўчынак становіцца малітвай, якая ўзносіцца да Пана, і знакам, які паказвае на Яго прысутнасць. Калі людзі бачаць веру, што не замыкаецца ў словах, але ўвасабляецца ў канкрэтных дзеяннях, яны не могуць не задаць сабе пытанне пра крыніцу гэтай сілы. І тады нашыя ўчынкі становяцца мостам, які вядзе да Бога.
Сённяшняе Евангелле — гэта моцны заклік да адказнасці і свядомага жыцця. Быць соллю зямлі азначае быць тымі, хто ўносіць смак праўды і дабра ў свет, які губляе свае маральныя арыенціры. Гэта пакліканне да глыбокага ўнутранага перамянення, якое не абмяжоўваецца знешнімі формамі пабожнасці, але ахоплівае ўсе сферы жыцця: сям’ю, працу, грамадскія адносіны, асабістыя выбары. Быць святлом свету — значыць адлюстроўваць Хрыста так, каб Яго праўда і любоў ззялі праз нас, прыводзячы іншых да Яго. Мы пакліканы несці надзею ў роспачны свет, праўду — у свет хлусні, любоў — у свет нянавісці, супакой — у свет канфліктаў.
Няхай жа мы ніколі не страцім сваёй солі і не схаваем свайго святла. Няхай наша жыццё будзе адкрытай кнігай, у якой кожны можа прачытаць гісторыю Божай любові, напоўненай міласэрнасцю і справядлівасцю. Няхай нашыя ўчынкі будуць не проста добрымі справамі, але жывым сведчаннем таго, што мы належым Хрысту. Няхай кожнае слова, кожны жэст, кожная думка будуць прасякнутыя Яго прысутнасцю, каб праз нас людзі маглі распазнаць дзеянне Пана і праслаўляць Бога, які ў нябёсах. Бо менавіта ў такім верным і адданым служэнні раскрываецца сапраўдная прыгажосць хрысціянскага паклікання. Гэта прыгажосць, якая не залежыць ад знешніх абставінаў, але нараджаецца з глыбіні сэрца, адкрытага на Божую ласку. Гэта прыгажосць, якая асвятляе свет і вядзе душы да вечнай крыніцы збаўлення. Калі мы будзем жыць так, як вучыць нас Езус, наша прысутнасць у свеце стане сапраўдным святлом, што разганяе цемру, і соллю, якая захоўвае жыццё ад распаду. І тады кожны наш дзень, нават самы просты і непрыкметны, стане часткай вялікай гісторыі Божай любові, якая вядзе нас і ўсіх, хто побач, да Валадарства Божага.
Разважанне падрыхтаваў кс. кан. д-р Сяргей Сурыновіч
для друку
