Каталіцкі Веснік Добрая Вестка ў тваім доме!
Евангелле Ян 20, 2–8
У першы дзень тыдня Марыя Магдалена пабегла і прыбыла да Сымона Пятра і да другога вучня, якога любіў Езус, і сказала ім: Забралі Пана з магілы, і не ведаем, дзе паклалі Яго.
Тады выйшаў Пётр і другі вучань, і пайшлі да магілы. Пабеглі абодва разам. І другі вучань пабег наперадзе хутчэй за Пятра і прыбыў да магілы першы. Заглянуўшы, убачыў, што ляжаць палотны, аднак не ўвайшоў. Тады прыйшоў за ім Сымон Пётр і ўвайшоў у грабніцу, і ўбачыў палотны, якія там ляжалі, і хусту, якая была на галаве Ягонай, не з палотнамі яна ляжала, а асобна, скручаная на іншым месцы. Тады ўвайшоў і той другі вучань, што прыбег першы да магілы, і ўбачыў, і паверыў.
Кожнае вялікае свята ў Касцёле адкрывае перад намі асаблівы сэнс і новы ракурс веры. Пасля радасці Божага Нараджэння, сёння, 27 снежня мы ўшаноўваем святога Яна, апостала і евангеліста. Гэтая паслядоўнасць не выпадковая: яна паказвае, што таямніца Уцелаўлення Хрыста патрабуе не толькі радасці перад Дзіцем у яслях, але і глыбокага роздуму пра тое, як гэта святло ўваходзіць у жыццё чалавека.
Ян — «вучань, якога любіў Езус» (Ян 13, 23), — стаў тым, хто першым зразумеў, што вера нараджаецца не з гучных цудаў і знешніх знакаў, а з унутранай блізкасці да Хрыста, з сэрца, якое адкрытае на любоў. Бог прыходзіць у свет ціха, праз яслі і хлеў, і менавіта ў гэтай цішыні адкрываецца веліч Яго прысутнасці. Таму сённяшняе свята вучыць нас: сапраўдная вера пачынаецца з унутранай кантэмпляцыі і ціхай ды пакорлівай любові, а не з грымот і маланак.
Уцелаўленне Хрыста — гэта святло, якое прыйшло ў свет. Але гэта святло патрабуе ад нас не толькі прыняцця, але і здольнасці бачыць Божую прысутнасць там, дзе яна не відавочная адразу. Часам яна адкрываецца ў тым, што здаецца адчаем або стратаю. Ці гатовыя мы да такой веры? Веры, якая распазнае Божы план у таямніцы, якая не патрабуе ад Бога адпавядаць нашым чаканням, але давярае Яму нават у цемры. Кульмінацыя гэтай веры — пустая грабніца, якая для адных была знакам страты, а для апостала Яна стала знакам перамогі. Гэтая пустая грабніца вучыць нас, што вера не заўсёды патрабуе бачнага доказу. Часам яна нараджаецца з дэталяў, з разумення знакаў, якія Пан пакідае нам. Як евангеліст Ян, мы пакліканы распазнаваць Божую прысутнасць у звычайным і бачыць цуды там, дзе іншыя бачаць пустату.
Ян быў пакліканы разам з братам Якубам ад рыбацкай сеткі ля Генісарэцкага возера (пар. Мц 4, 21–22). Імгненны адказ на пакліканне сведчыць пра непадзеленасць яго сэрца. Езус назваў братоў «Сынамі грому» (Мк 3, 17), падкрэсліваючы іх палкасць. Але гэтая палкасць, праз Божую ласку, ператварылася ў гарачую любоў. Іх недасканаласць — жаданне спаслаць агонь з неба (пар. Лк 9, 54) або шукаць першыя месцы ў Валадарстве Божым (пар. Мк 10, 37) — стала асновай для працэсу асвячэння. Гэта паказвае, што шлях вучня — гэта шлях перамянення: ад чалавечай амбіцыі да Божай любові. І тут мы бачым, што Бог не выбірае дасканалых, але выбірае тых, хто гатовы ісці за Ім, і праз працэс вучнёўства перамяняе іх сэрцы.
Ян разам з Пятром і Якубам быў сведкам Перамянення (пар. Мц 17, 1–2) і малітвы ў Аліўкавым садзе (пар. Мк 14, 33). Ён бачыў і славу, і боль Хрыста. Гэтая блізкасць падрыхтавала яго да асаблівага служэння. Ён стаў тэолагам Уцелаўлення і любові, бо яго сэрца было адкрытае на таямніцу Хрыста. Ён бачыў Хрыста ў моманты трыумфу і ў моманты пакуты, і гэта дазволіла яму глыбока зразумець сутнасць Божага плана. Ён быў тым, хто ляжаў на плячы Езуса падчас Апошняй вячэры (пар. Ян 13, 23), і гэтая блізкасць зрабіла яго сведкам любові, якая перамяняе свет.
Евангелле, якое мы чуем у сённяшні дзень (Ян 20, 2–8), паказвае Марыю Магдалену, якая прыходзіць да пустой грабніцы і бачыць у ёй знак страты: «Забралі Пана з магілы, і не ведаем, дзе паклалі Яго» (Ян 20, 2). Але для Яна пустая грабніца становіцца знакам перамогі. Ён паказвае, што чалавечае ўспрыманне абмяжоўваецца гісторыяй, а вера адкрывае перспектыву збаўлення. Пётр і Ян спяшаюцца да магілы, і іх імкненне сімвалізуе пошук праўды. Ян прыбягае першым, але чакае Пятра (пар. Ян 20, 4–5). Гэта падкрэслівае гармонію любові і ўлады ў Касцёле. Пётр уваходзіць і бачыць палотны, акуратна складзеныя (пар. Ян 20, 6–7). Гэтая ўпарадкаванасць сведчыць: цела не было скрадзена, але знікла праз Божую моц. І тады Ян уваходзіць, «убачыў і паверыў» (Ян 20, 8). Яго вера нараджаецца з назірання знакаў, а не з непасрэднай сустрэчы. Гэта вера інтуітыўная, праніклівая, адкрытая на Духа Святога. Ён бачыць не проста пустату, але знак Божай перамогі.
Напярэдадні Ян быў адзіным апосталам, хто застаўся пад крыжам. Там Езус даручыў яму сваю Маці, зрабіўшы яго апекуном Маці Касцёла (пар. Ян 19, 26–27). Гэта падкрэслівае яго сыноўнюю адданасць і асаблівую ролю ў гісторыі збаўлення. Ён прыняў Марыю як Маці, і праз гэта стаў прыкладам сыноўняй любові і вернасці. Гэтая сцэна пад крыжам паказвае, што вера і любоў не адступаюць нават перад смерцю. Ян застаецца, калі іншыя разбягаюцца, і гэта сведчыць пра яго адвагу і вернасць.
Паводле падання, Ян быў абаронены ад мучаніцкай смерці і працягваў служэнне да старасці. На Патмасе ён атрымаў аб’яўленні, якія апісаў у кнізе Апакаліпсісу. У Эфесе ён напісаў Евангелле, якое ўзносіцца над іншымі сваёй глыбінёй. Яго сімвал — арол, які ўзлятае высока, каб разважаць пра таямніцы Божай любові. Ён паказвае, што любоў — гэта не проста пачуццё, але сутнасць Божай прыроды і аснова нашага жыцця. У гэтым ёсць вялікая актуальнасць для нас: у свеце, які часта шукае ўлады і поспеху, Ян нагадвае, што сутнасць хрысціянства — любоў.
Калі мы глядзім на жыццё Яна, мы бачым шлях ад рыбака да апостала, ад чалавека з палкім сэрцам да тэолага любові. Мы бачым, як Божая ласка перамяняе чалавека, як вера нараджаецца з любові, як любоў становіцца асновай для разумення таямніцы Хрыста. Калі мы разважаем пра яго жыццё, мы бачым, што ён быў не толькі сведкам вялікіх падзей, але і чалавекам, які ўмее чытаць знакі часу. Ён бачыў пустую грабніцу і паверыў. Ён бачыў Марыю пад крыжам і прыняў яе як Маці. Ён сведчыў аб Уцелаўленні Слова і апісаў Яго ў Евангеллі словамі: «Спачатку было Слова, і Слова было ў Бога, і Богам было Слова» (Ян 1, 1). Гэтая здольнасць бачыць глыбіню і сутнасць Божага, робіць яго прыкладам для нас. Мы таксама пакліканы бачыць Божую прысутнасць у штодзённым жыцці, у дробных дэталях, у знаках, якія Пан пакідае нам.
Ян нагадвае нам, што любоў — гэта сутнасць хрысціянскага паклікання. Ён піша: «Бог ёсць любоў» (1 Ян 4, 16). Гэтая праўда не з’яўляецца абстрактнай ідэяй, яна мае практычныя наступствы. Калі Бог ёсць любоў, то і мы пакліканы жыць у любові. Гэта значыць, што наша вера павінна праяўляцца ў канкрэтных учынках любові: у служэнні іншым, у прабачэнні, у здольнасці бачыць у кожным чалавеку вобраз Божы. Ян паказвае, што любоў — гэта не толькі пачуццё, але і аснова нашага жыцця, сутнасць нашай веры.
У свеце, які часта шукае ўлады, поспеху і знешніх знакаў, Ян вучыць нас, што сапраўдная веліч заключаецца ў любові. Ён паказвае, што вера можа быць моцнай нават без знешніх доказаў, калі яна нараджаецца з сэрца, адкрытага на Бога. Ён вучыць нас, што любоў і вера непадзельныя: вера без любові становіцца пустой, а любоў без веры губляе сваю глыбіню. Ян паказвае, што толькі праз любоў мы можам распазнаць Божую прысутнасць і зразумець таямніцу Хрыста.
Няхай прыклад святога Яна, апостала і евангеліста, вядзе нас да глыбокага спакою і ўпэўненасці ў Божым плане. Няхай яго жыццё і служэнне навучаюць нас, што любоў — гэта сутнасць веры, і што праз любоў мы распазнаем Божую прысутнасць у свеце. Няхай яго словы — «Бог ёсць любоў» (1 Ян 4, 8) — стануць для нас кіраўніцтвам у жыцці. Няхай яго прыклад адданасці і вернасці натхняе нас заставацца пад крыжам, калі іншыя разбягаюцца, і распазнаваць Божую прысутнасць у пустой грабніцы, калі іншыя бачаць толькі пустату. Няхай яго жыццё і служэнне будуць для нас прыкладам таго, як вера і любоў могуць перамяніць свет.
Разважанне падрыхтаваў кс. кан. д-р Сяргей Сурыновіч
для друку
