Каталіцкі Веснік Добрая Вестка ў тваім доме!
Евангелле Мц 11, 25–30
У гісторыі збаўлення, якую распавядае нам Святое Пісанне, мы сустракаем пастаянную іронію Божага выбару: Ён дзейнічае не праз чалавечую магутнасць і мудрасць, а праз слабасць і прастату. Гэты парадак рэчаў дасягае свайго апагею ў асобе Езуса Хрыста, які з’яўляецца жывым увасабленнем Божай мудрасці, незразумелай для ганарыстага і пыхлівага свету. У сённяшнім Евангеллі мы чуем, як сам Езус узносіць хвалу Айцу за гэту збаўчую парадаксальнасць — за тое, што вечныя таямніцы Валадарства схаваны ад мудрых і разумных і адкрыты дзецям. Гэта не проста заява аб перавазе прастоты; гэта адкрыццё самай сутнасці Бога і Ягоных шляхоў, якія заўсёды пераварочваюць чалавечую логіку ўверх нагамі, каб выявіць сваю збаўчую моц.
«Праслаўляю Цябе, Ойча, Пан неба і зямлі, што Ты схаваў гэта ад мудрых і разумных і адкрыў гэта дзецям» (Мц 11, 25). Гэтыя словы Езуса ўказваюць на фундаментальны прынцып Божага Аб’яўлення. Мудрасць гэтага свету, якая часта ператвараецца ў самадастатковасць і самалюбства, становіцца перашкодай для прыняцця збаўлення. Наадварот, дзіцячая адкрытасць, поўная даверу, стварае ў сэрцы чалавека тую вольную прастору ці сасуд, у які можа ўліцца Боская праўда і ласка. Менавіта гэтыя якасці мы бачым у асобе святога Францішка Асізскага, якога Каталіцкі Касцёл ушаноўвае сёння.
Нарадзіўшыся ў заможнай сям’і, Францішак спачатку імкнуўся да славы і рыцарскіх подзвігаў, але праз досвед палону і хваробы ён перажыў глыбокае навяртанне. Пачуўшы голас Езуса ў касцёле Сан Дам’яна — «Францішку, адбудуй Мой заняпалы Касцёл» — ён літаральна адмовіўся ад усяго зямнога, каб прыняць духоўнае дзяцінства і жыць паводле Евангелля. Яго выбар беднасці і поўнай залежнасці ад Божай дабрыні і міласэрнасці стаў жывым сведчаннем таго, што Валадарства Божае сапраўды адкрываецца «немаўлятам».
Айцец не схаваў сваё Валадарства ад мудрых, каб пакараць іх; Ён зрабіў гэта, бо іхняя мудрасць, аддзеленая ад пакоры, стала для іх клеткай абмежаванасці і турмой эгаізму, што перашкаджае ўбачыць сапраўднае Святло. Адкрыццё «дзецям» — гэта выказванне Божай прыхільнасці да тых, хто прызнае ўласныя межы і з гатоўнасцю прымае Божыя дары. Францішак, які публічна адрокся ад бацькоўскай спадчыны, каб жыць як жабрак, стаў увасабленнем гэтай гатоўнасці і адкрытасці на давер Богу. Ён не шукаў уласнай мудрасці, але дазволіў Божай праўдзе фармаваць і ўзбагачаць яго жыццё. Гэтае адкрыццё дзецям не з’яўляецца праявай сентыментальнасці, але вынікам сакраментальнай эканоміі, заснаванай на ўзаемным веданні Айца і Сына.
«Усё перададзена Мне Айцом Маім, і ніхто не ведае Сына апроч Айца; і ніхто не ведае Айца, апроч Сына і таго, каму Сын захоча адкрыць» (Мц 11, 27). Гэта веданне — не проста інтэлектуальнае, але асабістае, экзістэнцыяльнае, якое магчыма толькі праз удзел у адносінах любові і пакоры. Францішак, які ў канцы жыцця атрымаў стыгматы — раны Хрыста — стаў сведкам гэтага глыбокага яднання з Панам, якое не дасягаецца праз розум, але праз палаючую любоў і ахвярнае служэнне. Гэта не заслуга чалавечай праведнасці або інтэлекту, але чысты дар ласкі, які прапануецца тым, хто гатовы яго прыняць у стане духоўнага дзяцінства. Францішак не будаваў тэалогію — ён жыў ёю. Ягоны ордэн, заснаваны на прынцыпах беднасці, братэрства і любові да ўсяго стварэння, стаў практычным выражэннем таго, што значыць прыняць ярмо Хрыста.
Менавіта ў гэтым кантэксце з’яўляецца вядомы заклік Езуса: «Прыйдзіце да Мяне, усе спрацаваныя і абцяжараныя, і Я супакою вас» (Мц 11, 28). Гэты заклік асабліва актуальны для тых, хто, як Францішак, адчуў марнасць зямной славы і знайшоў сапраўдны супакой у служэнні іншым. Францішак, які называў смерць «сястрою», паказаў, што сапраўдны спакой — гэта не адсутнасць пакут, а прымірэнне з Божай воляй. «Вазьміце ярмо Маё на сябе і навучыцеся ад Мяне, бо Я ціхі і пакорны сэрцам, і знойдзеце спакой для душаў вашых» (Мц 11, 29). Ключом да гэтага спакою з’яўляецца вучэнне ад самога Езуса, ад Яго «ціхасці і пакорлівага сэрца». Францішак, які жыў у гармоніі з прыродай і бачыў Бога ў кожнай істоце, у кожным камені і птушцы, стаў прарокам гэтай пакорлівасці. Яго «Песня брата Сонца» — гімн хвалы Богу праз стварэнне — сведчыць пра сэрца, якое навучылася ад Хрыста.
Спакой, які Езус прапануе, — гэта «спакой для душаў», той глыбокі ўнутраны спакой, які паходзіць ад прымірэння з Богам, ад упарадкаванасці жыцця паводле Ягонай волі. Гэта той самы спакой, які Езус пакінуў Сваім вучням перад Сваімі пакутамі: «Спакой Мой даю вам; не так, як свет дае, Я даю вам» (Ян 14, 27). І гэты спакой мы бачым у Францішку, які нават у хваробе і цярпенні працягваў служыць, натхняць і любіць. «Бо ярмо Маё любае і цяжар Мой лёгкі» (Мц 11, 30). Гэта не азначае, што хрысціянскае жыццё лёгкае і не патрабуе ніякіх высілкаў. Наадварот, яно патрабуе штодзённага самаадрачэння і насення крыжа. Але, як паказаў Францішак, гэты цяжар становіцца лёгкім, калі яго нясе не адзін чалавек, а ў супольнасці з Хрыстом. Ягоны прыклад натхніў не толькі манахаў, але і свецкіх людзей, якія далучыліся да Трэцяга Ордэна, каб жыць паводле евангельскіх прынцыпаў у сваім штодзённым жыцці.
Такім чынам, Езус прапануе не новы набор правілаў, але новы шлях быцця, заснаваны на асабістых адносінах з Ім. Прыняць Яго ярмо — значыць увайсці ў яднанне з Ім, стаць часткай Яго цела, дзе мы больш не самі кіруем сваім жыццём, але дазваляем Яму жыць у нас і кіраваць намі. У гэтым яднанні мы знаходзім сапраўдны спакой і сілу для хрысціянскага жыцця, бо мы больш не спадзяёмся на ўласныя сілы, але на Ягоную няспынную ласку. Успамін святога Францішка Асізскага — гэта не проста згадка пра асобу, але жывы заклік да пераацэнкі нашага хрысціянскага жыцця. У святле сённяшняга Евангелля, якое ўзвышае духоўнае дзяцінства і пакору, постаць Францішка становіцца не толькі гістарычным сведчаннем, але і прароцтвам для нашага часу.
Ён паказаў, што сапраўдная мудрасць заключаецца не ў назапашванні ведаў, а ў здольнасці адкрыцца на Божую волю. Ягонае жыццё — гэта каментар да Евангелля: адрачэнне ад багацця, прыняцце беднасці, служэнне братам, любоў да ўсяго стварэння, пакора перад Богам. Францішак не проста чытаў словы Хрыста — ён увасабляў іх. Ён прыняў ярмо Езуса, і яно стала для яго крыніцай спакою, радасці і святасці. Сёння, калі мы святкуем яго ўспамін, мы запрошаныя не толькі ўшанаваць яго, але і пераймаць. Мы пакліканыя стаць «дзеткамі» ў духу — не наіўнымі, але адкрытымі, не слабымі, але пакорнымі, не бяздзейнымі, але гатовымі прыняць ярмо Хрыста. Бо толькі ў гэтым ярме, як сведчыць Францішак, мы знаходзім сапраўдную свабоду, сапраўдны супакой і сапраўдную еднасць з Богам.
Евангелле ў сённяшні дзень запрашае нас да пераацэнкі нашага разумення мудрасці і сілы. Яно заклікае нас адмовіцца ад самадастатковасці «мудрых» і прыняць духоўнае дзяцінства, адкрыўшы нашы сэрцы на дар пазнання Бога, які Езус адзіны можа нам дараваць. Ён прапануе нам супакой не ў вызваленні ад усіх цяжкасцей, але ў прыняцці Ягонага «любага ярма» — шляху пакоры, даверу і любові, які, нягледзячы на свае цяжкасці, з’яўляецца адзіным сапраўды лёгкім і жыццятворным шляхам. У гэтым ярме мы не толькі знаходзім спакой для нашых душ, але і ўступаем у сапраўдную свабоду дзяцей Божых, свабоду тых, хто пазнаў Айца праз Сына і жыве ў любові Духа.
Разважанне падрыхтаваў кс. канонік Сяргей Сурыновіч
для друку
