Разважанне на ўрачыстасць Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі

Евангелле Лк 1, 26–38

У той час: Бог паслаў анёла Габрыэля ў горад галілейскі, які называўся Назарэт, да Дзевы, заручанай з мужам па імені Юзаф, з дому Давіда, а імя Дзевы — Марыя.

Анёл, увайшоўшы да яе, сказаў: Вітай, поўная ласкі, Пан з Табою. Яна ж збянтэжылася ад словаў ягоных і разважала, што гэта за прывітанне.

І сказаў Ёй анёл: Не бойся, Марыя, бо знайшла Ты ласку ў Пана. І вось зачнеш ва ўлонні сваім і народзіш Сына, і дасі Яму імя Езус. Ён будзе вялікі і будзе названы Сынам Найвышэйшага, і дасць Яму Пан Бог трон Давіда, бацькі Ягонага. І валадарыць будзе над домам Якуба вечна, і валадарству Яго не будзе канца.

А Марыя сказала анёлу: Як станецца гэта, калі я мужа не ведаю? Анёл сказаў Ёй у адказ: Дух Святы сыдзе на Цябе, і моц Найвышэйшага ахіне Цябе. Таму і народжанае Святое будзе названа Сынам Божым. Вось і Альжбета, сваячка твая, і яна зачала сына ў старасці сваёй, і ёсць ужо на шостым месяцы тая, якую называлі бясплоднай; бо для Бога няма нічога немагчымага.

Тады Марыя сказала: Вось я, слуга Пана. Няхай мне станецца паводле твайго слова. І адышоў ад Яе анёл.

Сёння Касцёл з радасцю і духоўнай ўзнёсласцю святкуе ўрачыстасць Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі. Гэтая ўрачыстасць адкрывае перад намі таямніцу Божай любові, якая ад самага пачатку выбрала Марыю, каб Яна была чыстай пасудзінай ласкі, годнай прыняць у сваё сэрца і ў сваё ўлонне Божага Сына. У Марыі мы бачым не толькі ўзвышаны ідэал святасці, але і Маці, якая сваёй пакорай і з поўным даверам паказвае нам дарогу да Бога. Яе Беззаганнасць — гэта знак надзеі для ўсяго чалавецтва, бо праз Яе пачынаецца новая гісторыя збаўлення.

Сённяшні ўрывак з Евангелля паводле Лукі (Лк 1, 26–38) пераносіць нас у незвычайную, але разам з тым такую чалавечую сітуацыю. Мы становімся сведкамі падзеі, якая змяніла ход гісторыі збаўлення — Звеставання Найсвяцейшай Панне Марыі. Бог пасылае арханёла Габрыэля (гбр. גַּבְרִיאֵל, «Бог — мая сіла») у Назарэт, у горад галілейскі, каб абвясціць вестку, якая пераўзыходзіць усялякае чалавечае разуменне. Анёльскі візіт не проста перадае інфармацыю; ён з’яўляецца кульмінацыяй прароцкага чакання і завяршэннем Старога Запавету.

Анёл Габрыэль з’яўляецца да Марыі, Дзевы, заручанай з Юзафам, і прамаўляе незвычайныя словы: «Вітай, поўная ласкі, Пан з Табою» (Лк 1, 28). Гэтае прывітанне адразу ж выклікае збянтэжанасць у Марыі. Яна разважала, што гэта за прывітанне. Гэта натуральная рэакцыя на нешта, што выходзіць за межы звычайнага досведу. Марыя, як і кожны з нас, сутыкаецца з таямніцай, якая патрабуе ад Яе не проста згоды, а глыбокага даверу. Збянтэжанасць Марыі паказвае нам, што Божая прысутнасць і Ягоны план не заўсёды сустракаюцца намі з поўным разуменнем, але заўсёды патрабуюць адкрытасці сэрца.

Прывітанне «поўная ласкі» (грэц. κεχαριτωμένη) з’яўляецца не проста кампліментам, але крые ў сабе глыбокі змест: грэцкі дзеепрыметнік у завершаным часе паказвае на працяглы, дасягнуты стан: Марыя не проста атрымала ласку, але цалкам прасякнута ласкай Божай. Яна цалкам аддадзена ласцы Божай, а гэта робіць Яе здольнай прыняць такую неверагодную навіну. Гэтая паўната ласкі не з’яўляецца вынікам Яе ўласных заслуг, а Божым дарам, прадвызначаным для Яе з моманту зачацця, каб Яна магла быць годнай Маці Збаўцы. Марыя была захавана Божым провідам ад усялякай плямы першароднага граху з самага пачатку свайго існавання. Яна стала Новай Евай, узорам для ўсяго Касцёла.

Анёл супакойвае Марыю словамі: «Не бойся, Марыя, бо знайшла Ты ласку ў Пана» (Лк 1, 30). Гэта не проста словы падтрымкі, але ключ да разумення ўсяго хрысціянскага адказу на Божае пакліканне. У момант, калі чалавечая слабасць сутыкаецца з Божай таямніцай, менавіта ласка становіцца крыніцай сілы, мужнасці і надзеі. Бог не пакідае чалавека сам-насам з цяжкасцю, але дае яму сваю прысутнасць і падтрымку.

Абяцанне, якое Анёл абвяшчае далей, пераўзыходзіць усялякае чалавечае ўяўленне: «І вось зачнеш ва ўлонні сваім і народзіш Сына, і дасі Яму імя Езус. Ён будзе вялікі і будзе названы Сынам Найвышэйшага, і дасць Яму Пан Бог трон Давіда, бацькі Ягонага. І валадарыць будзе над домам Якуба вечна, і валадарству Яго не будзе канца» (Лк 1, 31–33). Гэтая вестка — не проста абяцанне нараджэння дзіцяці, але адкрыццё Божага плану збаўлення: Марыя становіцца Маці Месіі, таго, хто прынясе свету вечнае Валадарства. У гэтых словах мы бачым, як чалавечая гісторыя злучаецца з Божай вечнасцю. Марыя, простая дзяўчына з Назарэта, праз сваю адкрытасць і давер становіцца цэнтрам Божага дзеяння. І яе прыклад паказвае нам, што кожны чалавек, які прымае Божую ласку, можа стаць удзельнікам вялікай гісторыі збаўлення.

Марыя паклікана стаць Маці Збаўцы, што з’яўляецца вяршыняй усіх прароцтваў і абяцанняў, дадзеных Богам Ізраэлю (пар. 2 Сам 7, 12–16). Валадарства Езуса будзе вечным, і Ягонаму валадарству не будзе канца, што падкрэслівае Боскую прыроду Дзіцяці і вечнасць Ягонай місіі. Гэтыя словы паказваюць на праўду пра ўцелаўленне: Хрыстус з’яўляецца прадказаным Месіем, які аб’ядноўвае ў сабе чалавечую (трон Давіда) і Боскую (Сын Найвышэйшага) прыроды. Божы план збаўлення, які разгортваўся на працягу ўсёй гісторыі, знаходзіць сваю кульмінацыю ў Марыі. Яна становіцца тым радовішчам, праз якое вечныя абяцанні Бога становяцца рэальнасцю, уваходам Самога Бога ў чалавечы час, каб аднавіць зруйнаваныя адносіны з чалавецтвам.

Пытанне Марыі: «Як станецца гэта, калі я мужа не ведаю?» (Лк 1, 34) — не з’яўляецца выразам недаверу, як у выпадку з Захарыям, але глыбокім і пакорным пошукам разумення. Яна не сумняваецца ў моцы Бога, але імкнецца зразумець шлях Яго дзеяння. Анёл Габрыэль дае адказ, які раскрывае таямніцу ўцелаўлення: «Дух Святы сыдзе на Цябе, і моц Найвышэйшага ахіне Цябе (грэц. ἐπισκιάσει, літаральна «прыцяняць, пакрыць», як воблака славы над Скініяй, пар. Зых 40, 35). Таму і народжанае Святое будзе названа Сынам Божым» (Лк 1, 35). Гэта азначае, што зачацце Езуса будзе справай выключна Духа Святога, і Ён — сапраўдны Сын Божы. Пытанне Марыі, а не проста прыняцце пачутага, паказвае Яе праўдзівую чалавечнасць і свабоду, бо Бог заўсёды паважае свабоду чалавека і не прымушае да веры. Яе здзіўленне адлюстроўвае веліч таямніцы і жаданне зразумець, як Божы план будзе рэалізаваны ў Яе жыцці. Гэта сведчыць пра глыбіню Яе духоўнасці і пра тое, што Яна была свядома ўцягнута ў Божы план збаўлення.

Для таго, каб Марыя магла цалкам даверыцца Божаму плану, анёл дае ёй знак — прыклад Альжбеты, сваячкі Яе, якая «зачала сына ў старасці сваёй, і ёсць ужо на шостым месяцы тая, якую называлі бясплоднай; бо для Бога няма нічога немагчымага» (Лк 1, 36–37). Гэты прыклад з’яўляецца канкрэтным доказам Божай усемагутнасці і Ягонай здольнасці дзейнічаць па-за межамі чалавечых магчымасцяў. Гэты «знак» прапануецца Марыі не для таго, каб развеяць Яе сумненні, а каб умацаваць Яе веру і паказаць, што Бог сапраўды дзейнічае ў гісторыі, пераадольваючы ўсе чалавечыя абмежаванні. Калі мы сутыкаемся з абмежаваннямі чалавечага, Бог заўсёды прапануе шлях, які перавышае ўсялякае разуменне, заклікаючы нас да поўнага даверу да Ягонай магутнасці.

Урачыстасць Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі, якую Касцёл сёння ўшаноўвае, асабліва падкрэслівае гэтую праўду. Яе беззаганнасць — гэта дар Божай ласкі, які дазволіў Ёй цалкам адкрыцца на Божую волю. Яна стала ідэальным узорам чалавечай паслухмянасці і даверу. Яе адказ: «Вось я, слуга Пана. Няхай мне станецца паводле твайго слова» (Лк 1, 38) з’яўляецца кульмінацыяй Яе пакорнага і даверлівага адказу. Гэтае «fiat» (грэц. γένοιτό μοι) Марыі — гэта не проста пасіўная згода, а актыўнае «так» на Божую ініцыятыву, якое адкрыла дзверы для ўцелаўлення. А словы «слуга Пана» (грэц. δούλη Κυρίου) падкрэсліваюць Яе поўную адданасць Богу і ўнутраную свабоду, бо Яна добраахвотна прыняла Божае пакліканне.

Беззаганнае Зачацце падрыхтавала Марыю да Яе ўнікальнай місіі: стаць чыстым і беззаганным сасудам для Бога-Сына. Яе беззаганнасць не аддзяляе Яе ад нас, а, наадварот, робіць Яе ўзорам таго, якім павінен быць чалавек, цалкам адданы Богу і свабодны ад граху. Марыя вучыць нас, што сапраўдная свабода заключаецца ў тым, каб цалкам аддаць сябе Богу, дазволіўшы Яму дзейнічаць у нашым жыцці, нават калі Ягоныя планы патрабуюць ад нас выхаду з зоны камфорту.

Сённяшняе Евангелле запрашае нас пераасэнсаваць нашае стаўленне да Божай волі і Божага паклікання. Няхай прыклад Найсвяцейшай Панны Марыі, Яе паслухмянасці і веры, будзе для нас натхненнем. Няхай і нашае «так» на Божую волю дапаможа Хрысту нарадзіцца ў сэрцах тых, хто акружае нас, і праз нас ззяць праўдай і міласэрнасцю. Яе «так» стала пачаткам новага жыцця, адкрыўшы дзверы для прыйсця Збаўцы. Няхай жа мы будзем здольныя сказаць: «Вось я, слуга Пана. Няхай мне станецца паводле твайго слова», аддаючы нашае жыццё ў Божыя рукі, ведаючы, што для Бога няма нічога немагчымага.

Разважанне падрыхтаваў кс. кан. д-р Сяргей Сурыновіч

 для друку