[1]Евангелле Лк 2, 16–21
У той час: Пайшлі пастухі, спяшаючыся, і знайшлі Марыю і Юзафа, і Немаўля, якое ляжала ў яслях. А калі ўбачылі, расказалі тое, што было абвешчана ім пра гэтае Дзіцятка.
І ўсе, хто чуў, дзівіліся таму, што расказвалі ім пастухі.
А Марыя захоўвала ўсе гэтыя словы, разважаючы ў сэрцы сваім.
І вярнуліся пастухі, праслаўляючы і хвалячы Бога за ўсё, што чулі і бачылі, так як ім было сказана.
I кaлі мiнулa вoсем дзён, кaб aбрэзaць Дзiця, дaлі Яму iмя Езус, якoе былo нaзвaнa aнёлaм перад Яго зaчaццем ва ўлонні.
Сёння, у першы дзень новага года, Касцёл скіроўвае наш позірк да Марыі, Багародзіцы, каб мы ўбачылі ў ёй не толькі Маці Езуса, але і Маці Касцёла, Маці ўсіх вернікаў. Яе маўклівая прысутнасць у бэтлеемскай пячоры становіцца знакам таго, што вера пачынаецца са слухання і захавання Божага слова ў сэрцы. Марыя не толькі прыняла анёльскае абвяшчэнне, але і захавала яго, перамяняючы ўнутраную цішыню ў жывы дыялог з Богам. У гэтым ёсць вялікі ўрок для нас: у свеце, які часта губляецца ў шуме і мітусні, мы пакліканы адкрыць прастору для маўчання, каб Божае Слова магло пусціць карані ў нашым жыцці. Марыя вучыць нас, што сапраўдная веліч чалавека заключаецца не ў знешніх дасягненнях, але ў здольнасці слухаць, прымаць і захоўваць Божую прысутнасць.
Урачыстасць Багародзіцы ў самым пачатку года нагадвае нам, што кожны новы дзень — гэта дар, які мы атрымліваем праз яе мацярынскую апеку. Яна, якая дала свету Збаўцу, працягвае паказваць нам шлях да Яго. І калі мы, як пастухі, прыходзім да Хрыста з радасцю, і калі мы, як Марыя, захоўваем Яго слова ў цішыні сэрца, тады наша жыццё становіцца сапраўдным святам Божай прысутнасці.
Пастухі, людзі простыя і часта пагарджаныя ў грамадстве, становяцца першымі абраннікамі Божай ласкі. Іх сэрцы, свабодныя ад пыхі і самазадаволенасці, адкрываюцца на Божае Слова хутчэй, чым сэрцы магутных і вучоных гэтага свету. Гэта паказвае, што Божае Валадарства будуецца не на чалавечай уладзе, але на пакоры і адкрытасці. Іх сведчанне, простае і непасрэднае, выклікае здзіўленне ва ўсіх, хто будзе чуць іх сведчанне. Гэтае здзіўленне — першы крок да веры, бо праз сведчанне самых звычайных людзей Бог адкрывае сваю веліч. Так ажыццяўляецца прынцып Божага Валадарства: слабое становіцца моцным, малое — вялікім, а маргіналізаваныя і пагарджаныя — першымі носьбітамі Добрай Навіны.
Для нас гэта таксама заклік: быць гатовымі сведчыць пра Хрыста ў нашых штодзённых абставінах. Не патрэбна вялікая вучонасць ці асаблівы статус, каб быць евангелізатарам. Дастаткова адкрытага сэрца, гатовага прыняць Божае Слова і падзяліцца ім з іншымі. Як пастухі, мы пакліканы спяшацца да Хрыста і несці Яго святло ў свет, які часта жыве ў цемры і страху.
Аднак у гэтай падзеі ёсць і яшчэ адзін глыбокі аспект, які раскрываецца праз унікальную ролю Багародзіцы: «А Марыя захоўвала ўсе гэтыя словы, разважаючы ў сэрцы сваім» (Лк 2, 19). У той час, як пастухі і ўсе, хто чуў іх, былі поўныя здзіўлення і адкрытага радаснага абвяшчэння, Маці Божая выбірае шлях унутранага сузірання. Евангеліст Лука выкарыстоўвае слова «захоўвала» (грэц. συνετήρει), што літаральна азначае «збіраць разам», «берагчы», «прыводзіць у сістэму». Гэта актыўны працэс духоўнай асіміляцыі, якая не з’яўляецца пасіўным запамінаннем. Яна «разважае» над імі (грэц. συμβάλλουσα), што даслоўна значыць «супастаўляць», «інтэрпрэтаваць», прапускаючы іх праз водгулле свайго сэрца, каб глыбей зразумець Божы план.
Гэтая ўнутраная праца Марыі паказвае на Яе надзвычайную духоўную сталасць і мудрасць, а яе сэрца становіцца сапраўдным свяцілішчам Новага Запавету, месцам, дзе Божае Слова знаходзіць урадлівую глебу (пар. Мц 13, 8) і прыносіць плён глыбокага разумення і паслухмянасці. Сапраўднае духоўнае жыццё патрабуе не толькі слыху, але і глыбокага асваення Божай праўды, каб яна стала інтэгральнай часткай нас саміх.
Пастухі ж, выканаўшы сваю місію, вярнуліся, «праслаўляючы і хвалячы Бога за ўсё, што чулі і бачылі, так як ім было сказана» (Лк 2, 20). Іх радасць і хвала — гэта натуральная рэакцыя на сустрэчу з Богам, якая прывяла да іх перамянення. Яны сталі першымі прапаведнікамі Добрай Весткі, дэманструючы, як адкрытае і простае сэрца, напоўненае верай, здольнае пераўтвараць звычайныя справы ў акт хвалы і служэння. Іх досвед пацвярджае праўду, што Божае аб’яўленне даступнае кожнаму, хто адкрываецца на яго ў пакорлівасці. Кожны з нас, сутыкаючыся з Божай прысутнасцю, пакліканы несці гэтую радасць іншым, абвяшчаючы Яго веліч сваім жыццём і словам.
Восьмы дзень пасля нараджэння быў асаблівым для габрэяў: «І калі мінула восем дзён, каб абрэзаць Дзіця, далі Яму імя Езус, якое было названа анёлам перад Яго зачаццем ва ўлонні» (Лк 2, 21). Абразанне (гбр. בְּרִית מִילָה) было знакам запавету Бога з Ізраэлем (пар. Быц 17, 10–14), сімвалам ачышчэння і прыналежнасці да выбранага народа. Дзіця Езус, хоць і быў Богам, цалкам прыняў чалавечую прыроду і выканаў усе патрабаванні Закону. Гэта падкрэслівае Яго поўную салідарнасць з чалавецтвам і Яго ўваходжанне ў гісторыю збаўлення як сапраўднага чалавека, нашчадка Абрагама і Давіда. Імя Езус (грэц. Ἰησοῦς) — гэта грэцкая форма габрэйскага імені Егошуа (гбр. יְהוֹשֻׁעַ), што азначае «Пан ёсць збаўленне».
Наданне Яму гэтага імені пацвердзіла Яго месіянскае прызначэнне (пар. Мц 1, 21): Ён — Збаўца, які прыходзіць выкупіць свой народ. Абразанне і наданне імя з’яўляюцца кульмінацыяй уступлення Хрыста ў гісторыю чалавецтва як сапраўднага чалавека, які падпарадкоўваецца Божаму Закону, каб выканаць яго і прынесці ў ім паўнату (пар. Мц 5, 17). Гэты акт сімвалізуе Яго гатоўнасць да ахвяры і выкуплення, прадвяшчаючы Яго пакуты і ўваскрасенне.
Святая Багародзіца Марыя, якая захоўвала і разважала над усімі гэтымі падзеямі ў сваім сэрцы, з’яўляецца для нас прыкладам духоўнасці, дзе цішыня не ёсць пустэчай, а месцам насычанай сустрэчы з Богам. Яе маўчанне — гэта актыўная форма прыняцця і засваення Божага Слова, інтэграцыя пазнанага і перажытага вопыту ў духоўнае жыццё, дазваляючы таямніцы Божага Уцелаўлення пранікаць у кожную клетачку свайго існавання. Такое «захоўванне» Слова вучыць нас, што сапраўдная вера патрабуе не толькі знешняга дзеяння (як у пастухоў), але і ўнутранай працы душы, малітвы і сузірання, каб Божае Слова сапраўды змяніла нас. Марыя стала Маці Хрыста не толькі фізічна, але і духоўна, бо яна стае першай і найдасканалейшай выканаўцай Божага Слова (пар. Лк 11, 28).
Уваходжанне Хрыста ў чалавечую гісторыю праз абразанне і наданне імя паказвае на Яго поўную ідэнтыфікацыю з чалавецтвам. Ён, будучы Богам, не пасаромеўся прыняць на сябе ўсе чалавечыя абмежаванні і правілы, каб выканаць Закон да канца і прынесці збаўленне. Гэты акт абсалютнага паслушэнства азначае канчатковае пераадоленне граху непаслухмянасці Адама і прыняцце на сябе адказнасці за гісторыю Ізраэля.
Святая Марыя як Багародзіца (грэц. Θεοτόκος) з’яўляецца асобай, праз якую была нададзена поўная чалавечая прырода Божаму Сыну. Яе роля ў гісторыі збаўлення непадзельная ад місіі Хрыста. Яе «fiat» (лац. «няхай станецца») — поўнае прыняцце Божай волі — стала ключавым момантам для ўцелаўлення, што дазваляе нам шанаваць яе як Багародзіцу і Маці Касцёла. Мы бачым веліч Марыі, якая праз сваю веру і паслухмянасць стала сапраўдным каўчэгам Новага Запавету, несучы ў сабе Пана і прадстаўляючы Яго свету.
Сённяшняе Евангелле вучыць нас, што вера заўсёды мае два вымярэнні: дзеянне і сузіранне. Мы пакліканы сведчыць пра Хрыста ў нашых словах і ўчынках, але таксама — захоўваць Яго слова ў сэрцы, каб яно фармавала нас. Няхай прыклад Марыі дапаможа нам сказаць сваё «так» Божай волі кожны дзень, у малых і вялікіх справах, каб нашае жыццё стала жывою літургіяй і крыніцай радасці для іншых.
Разважанне падрыхтаваў кс. кан. д-р Сяргей Сурыновіч