[1]Евангелле Мц 1, 18–24
Такім было нараджэнне Езуса Хрыста: пасля заручынаў Маці Ягонай Марыі з Юзафам, перш чым пачалі жыць разам, яна зачала ад Духа Святога. Юзаф жа, муж яе, будучы справядлівым і не хочучы зняславіць Яе, хацеў патаемна адпусціць Яе.
Калі ён надумаў гэта, вось анёл Пана з’явіўся яму ў сне і сказаў: Юзэфе, сыне Давіда! Не бойся прыняць Марыю, жонку тваю, бо тое, што нарадзілася ў ёй, ёсць ад Духа Святога. Яна ж народзіць Сына, і дасі Яму імя Езус, бо Ён збавіць народ свой ад ягоных грахоў.
А ўсё гэта сталася, каб збылося сказанае Панам праз прарока, які кажа: Вось Дзева зачне і народзіць Сына, і дадуць Яму імя Эммануэль, што азначае «з намі Бог».
Абудзіўшыся ад сну, Юзаф зрабіў, як загадаў яму анёл Пана, і прыняў жонку сваю.
Сучасны свет ставіць перад намі шмат выклікаў: хуткія перамены, інфармацыйная перагрузка і нестабільнасць часта прымушаюць нас адчуваць сумненне і няўпэўненасць. Асабліва востра гэта адчуваецца тады, калі трэба прымаць важныя рашэнні, якія маюць уплыў на шлях нашай веры, бо знешнія фактары ўсё ж уздзейнічаюць на нас і наша жыццё. У такія моманты мы, веруючыя людзі, шукаем надзейны арыенцір, каб не згубіцца ў плыні падзей і знайсці святло Божай волі. Менавіта тут перад намі паўстае постаць святога Юзафа — чалавека цішыні і даверу, які ўмеў слухаць Бога і прымаць Яго рашэнні нават тады, калі яны выходзілі за межы чалавечай логікі і магчымасцяў. Яго прыклад паказвае, што сапраўдная вера — гэта здольнасць сказаць «так» Божай волі, нават калі яна здаецца незразумелай і супярэчыць логіцы свету.
Найпрыгажэйшым прыкладам падпарадкавання Божай волі з’яўляецца ў сённяшнім Евангеллі святы Юзаф. Ён таксама апынуўся перад цяжкім і незразумелым выбарам, які патрабаваў адвагі і даверу Богу. Евангеліст Мацвей апісвае гэта так: «пасля заручынаў Маці Ягонай Марыі з Юзафам, перш чым пачалі жыць разам, яна зачала ад Духа Святога» (Мц 1, 18). Гэтыя словы адкрываюць перад намі таямніцу ўцелаўлення, дзе Бог уваходзіць у гісторыю чалавецтва не праз магутныя зямныя сілы, а праз пакорнае і нябачнае дзеянне Духа Святога.
У габрэйскай традыцыі заручыны ўжо мелі сілу шлюбу і патрабавалі сур’ёзнай працэдуры разводу ў выпадку іх скасавання. Таму, калі Юзаф даведаўся пра цяжарнасць Марыі, ён апынуўся ў надзвычай складанай сітуацыі, якая магла прывесці да трагічных наступстваў паводле Закону Майсея (пар. Дрг 22, 23–24). Яго ўнутраны канфлікт быў паміж літарай Закону (гбр. תּוֹרָה, Torah), якая прадугледжвала публічнае выкрыццё, і жаданнем захаваць годнасць і жыццё Марыі. Як «справядлівы чалавек», Юзаф не быў проста чалавека літары, але тым, хто жыў у вернасці Запавету і Божай волі, спалучаючы праўду з міласэрнасцю. Ён не хацеў зняславіць Марыю публічна, што магло б прывесці да суровага пакарання, і таму вырашыў «патаемна адпусціць Яе» (Мц 1, 19).
Гэтае рашэнне сведчыць пра яго глыбокую чалавечнасць, любоў і спачуванне, а таксама пра гатоўнасць прыняць цяжкае асабістае рашэнне дзеля дабра іншага чалавека, нават калі ён не разумеў усёй сітуацыі. Калі ён надумаў гэта, «вось анёл Пана з’явіўся яму ў сне і сказаў: “Юзэфе, сыне Давіда! Не бойся прыняць Марыю, жонку тваю, бо тое, што нарадзілася ў ёй, ёсць ад Духа Святога”» (Мц 1, 20). Гэтае Аб’яўленне ў сне з’яўляецца ключавым момантам, які пераварочвае ўсю сітуацыю. Зварот «сыне Давіда» падкрэслівае паходжанне Юзафа з царскага роду, што важна для месіянскіх прароцтваў (пар. 2 Сам 7, 12–16).
Анёл адкрывае Юзафу Божую таямніцу: Марыя зачала не ад чалавека, а ад Духа Святога. Гэтае пасланне здымае з Юзафа цяжар нявызначанасці і сумненняў, запрашаючы яго даверыцца Божай волі. Ён пакліканы стаць не біялагічным бацькам, а прыёмным бацькам Месіі, Ягоным абаронцам і выхавальнікам. Гэта ўказвае на важную ролю Юзафа ў гісторыі збаўлення — ён становіцца апякуном Святой Сям’і, забяспечваючы Езусу законнае месца сярод людзей. Ягоная вера і гатоўнасць прыняць незразумелае з’яўляюцца ўзорам для кожнага верніка, які сутыкаецца з выпрабаваннямі, калі Бог гаворыць праз ціхія і нечаканыя знакі.
Анёл працягвае: «Яна ж народзіць Сына, і дасі Яму імя Езус, бо Ён збавіць народ свой ад ягоных грахоў» (Мц 1, 21). Імя «Езус» (грэц. Ἰησοῦς; гбр. יְהוֹשֻׁעַ) азначае «Бог збаўляе» або «Пан — збаўленне». Гэтае імя адкрывае сапраўдную місію Хрыста: не палітычнае вызваленне ад Рыма, а збаўленне ад грахоў. Гэта ключавая думка, якая падкрэслівае духоўны, а не зямны характар Валадарства Божага. Езус прыходзіць, каб вызваліць чалавецтва ад самай глыбокай формы рабства — рабства граху і смерці, якое закранае кожнага (пар. Рым 3, 23). Ягоная місія ўніверсальная і тычыцца кожнага чалавека, бо грэх з’яўляецца асноўнай перашкодай для адносін з Богам. Гэтае імя, дадзенае Богам, прадвызначае ўсю Яго дзейнасць і сведчыць пра Яго Боскую прыроду, раскрываючы мэту ўцелаўлення. Сапраўднае збаўленне, якое прыносіць Хрыстус, перавышае ўсе чалавечыя чаканні, бо яно закранае самую сутнасць чалавечага існавання, аднаўляючы першапачатковую годнасць чалавека як вобраза Божага.
Далей Евангеліст Мацвей тлумачыць, што «ўсё гэта сталася, каб збылося сказанае Панам праз прарока, які кажа: “Вось Дзева зачне і народзіць Сына, і дадуць Яму імя Эммануэль, што азначае «з намі Бог»”» (Мц 1, 22–23; пар. Іс 7, 14). Евангеліст тут падкрэслівае выкананне старазапаветных прароцтваў, паказваючы непарыўную сувязь паміж Старым і Новым Запаветамі. Імя Эммануэль (гбр. עִמָּנוּאֵל) — гэта не проста імя, а сцвярджэнне пра Божую прысутнасць сярод свайго народу. Гэта азначае, што Бог не толькі далёкі і трансцэндэнтны, але і блізкі, што Ён увайшоў у чалавечую гісторыю, стаўшы адным з нас (пар. Ян 1, 14).
Гэта цэнтральнае сцвярджэнне хрысціянскага аб’яўлення: Бог з намі, Ён не пакідае нас, асабліва ў нашых цяжкасцях і сумненнях. Ягоная прысутнасць — гэта не проста сімвал, а рэальнасць, якая змяняе нашае жыццё і робіць збаўленне магчымым. Гэтая праўда запрашае нас да пастаяннага адкрыцця Бога ў нашым штодзённым жыцці, распазнаючы Ягоную прысутнасць у Эўхарыстыі і ў бліжніх, асабліва ў бедных і патрабуючых.
«Абудзіўшыся ад сну, Юзаф зрабіў, як загадаў яму анёл Пана, і прыняў жонку сваю» (Мц 1, 24). Гэтае завяршэнне сённяшняга евангельскага ўрыўка падкрэслівае веру і паслухмянасць Юзафа. Нягледзячы на чалавечыя цяжкасці і неразуменне, ён цалкам даверыўся Божай волі. Яго гатоўнасць прыняць Марыю і Яе Сына — гэта акт глыбокай веры і мужнасці, які пераўзыходзіць юрыдычную строгасць Закону. У гісторыі збаўлення Юзаф з’яўляецца прыкладам справядлівага чалавека, які давярае Богу нават тады, калі абставіны здаюцца невытлумачальнымі або патрабуюць выхаду за межы звычнага (пар. Рым 4, 18).
Ён становіцца мадэллю паслухмянасці, што з’яўляецца фундаментальнай цнотай для кожнага верніка, асабліва ў Адвэнце, калі мы пакліканы рыхтаваць дарогу Пану (пар. Іс 40, 3). Ягоная ціхая паслухмянасць — гэта моцны прыклад для ўсіх, хто шукае Божай волі ў сваім жыцці. Сапраўдная веліч часта праяўляецца ў сціплым і верным выкананні Божай волі, а не ў публічных трыумфах. Юзаф вучыць нас, што паслухмянасць — гэта акт найвышэйшай свабоды, бо яна дазваляе нам супрацоўнічаць з Божым планам.
Сённяшняе Евангелле — гэта глыбокае разважанне пра Таямніцу Божага ўцелаўлення і пра ролю веры і паслухмянасці ў Божым плане збаўлення. Запрашае нас зазірнуць у сэрца Юзафа, чалавека справядлівага і ціхага, які сваёй верай і даверам да Бога адкрыў шлях Збаўцу ў свет. У гэты Адвэнт, калі мы чакаем прыйсця Хрыста ў таямніцы Божага Нараджэння і Ягонай Парусіі напрыканцы часоў, няхай прыклад Юзафа натхніць нас на глыбокі давер да Божай волі, нават калі яна здаецца незразумелай або патрабуе ад нас вялікіх ахвяр.
Няхай мы адкрыем свае сэрцы на ласку Духа Святога, каб Хрыстус нарадзіўся ў нашым жыцці, прыносячы збаўленне і мір. Няхай мы, падобна Юзафу, станем абаронцамі і сведкамі Добрай Навіны, каб імя Езус — Бог збаўляе — прагучала ва ўсіх кутках зямлі, прыносячы святло і надзею ўсім, хто шукае праўды і любові. Няхай кожны з нас, па прыкладзе Юзафа, будзе чулым да Божага натхнення і смела адгукнецца на Яго кліч, адкрываючы сваё сэрца для ласкі, якая асвятляе ўсё жыццё і вядзе да вечнага збаўлення.
Разважанне падрыхтаваў кс. кан. д-р Сяргей Сурыновіч