[1]Евангелле Мц 11, 2–11
У той час: Калі Ян пачуў у вязніцы пра чыны Хрыста, паслаў вучняў сваіх спытаць Яго: Ты той, які павінен прыйсці, ці нам чакаць іншага? І сказаў ім Езус у адказ: Ідзіце, абвясціце Яну тое, што чуеце і бачыце: сляпыя зноў бачаць і кульгавы ходзяць, пракажоныя ачышчаюцца і глухія чуюць, памерлыя ўваскрасаюць і ўбогім абвяшчаецца Добрая Навіна. І шчаслівы той, хто не будзе сумнявацца ўва Мне.
Калі ж яны пайшлі, Езус пачаў гаварыць народу пра Яна: На што выйшлі вы ў пустыню глядзець? На трысціну, якую вецер хістае? На што ж вы хадзілі глядзець? На чалавека, апранутага ў мяккія шаты? Тыя, хто носіць мяккія шаты, знаходзяцца ў каралеўскіх дамах. На што вы хадзілі глядзець? На прарока? Так, кажу вам, і нават больш, чым на прарока. Гэта той, пра каго напісана: Вось Я пасылаю анёла Майго перад Табою, які падрыхтуе Табе дарогу. Сапраўды кажу вам: сярод народжаных жанчынамі не з’явіўся большы за Яна Хрысціцеля. Але найменшы ў Нябесным Валадарстве — большы за яго.
Сённяшні свет, напоўнены інфармацыяй і хуткімі пераменамі, часта пакідае нас сам-насам з пытаннямі, на якія няма простых адказаў. Мы шукаем надзейныя арыенціры, спрабуем разабрацца ў плыні падзей, і часам нас ахоплівае сумненне — ці сапраўды тое, у што мы верым, з’яўляецца праўдай? Гэтае імкненне да яснасці знаходзіць адлюстраванне ў сённяшнім евангельскім урыўку: нават Ян Хрысціцель, вялікі прарок і Папярэднік, задае Хрысту пытанне, калі яго чаканні адносна Божага дзеяння не супадаюць з тым, як Бог сапраўды адкрывае сваю волю. Гэта не прыкмета слабасці, але момант, калі чалавечае разуменне павінна саступіць месца Божай таямніцы.
Евангельскі ўрывак пачынаецца з таго, што Ян, знаходзячыся ў вязніцы, чуе пра чыны Хрыста і пасылае сваіх вучняў спытаць Яго: «Ты той, які павінен прыйсці, ці нам чакаць іншага?» (Мц 11, 2–3). Гэтае пытанне, якое можа падацца дзіўным з вуснаў таго, хто сам абвяшчаў прыйсце Месіі, не з’яўляецца прыкметай недахопу веры. Наадварот, яно сведчыць пра глыбіню ягонага чалавечага досведу і чакання. Ян, як і многія ў той час, меў пэўныя ўяўленні пра Месію — магчыма, пра магутнага палітычнага лідара або ваяра, які прыйдзе, каб судзіць і вызваліць Ізраэль (пар. Мал 3, 2–3). Але справы Езуса — цуды міласэрнасці і служба бедным, а не ваенныя перамогі ці грамадскі суд — маглі не зусім адпавядаць ягоным уяўленням. Таму Ян шукае пацвярджэння, не для сябе, а, магчыма, для сваіх вучняў, каб яны маглі прызнаць Хрыста.
Гэтае пытанне паказвае нам, што нават у найвялікшых людзей веры бываюць моманты выпрабаванняў і пошуку яснасці, калі знешнія абставіны могуць ставіць пад сумнеў унутраныя перакананні. У гэтым праяўляецца чалавечая прырода прарока, які, нягледзячы на сваю выключную ролю як прарока, што завяршае прароцтва, таксама перажывае выпрабаванні і жадае поўнага пацвярджэння Божай волі. Сумненне, калі яно прыводзіць да пошуку праўды і паглыблення разумення, можа стаць шляхам да большай веры і даверу Богу. Гэты момант паказвае, што Божы план збаўлення разгортваецца па-іншаму, чым чакалася ў рабіністычных школах таго часу.
Адказ Езуса на пытанне Яна не змяшчае прамога сцвярджэння «Так, гэта Я». Замест гэтага, Езус заклікае вучняў Яна абвясціць яму тое, што яны бачаць і чуюць: «сляпыя зноў бачаць і кульгавы ходзяць, пракажоныя ачышчаюцца і глухія чуюць, памерлыя ўваскрасаюць і ўбогім абвяшчаецца Добрая Навіна» (Мц 11, 4–5). Гэтае апісанне з’яўляецца прамым выкананнем месіянскіх прароцтваў са Святога Пісання, асабліва з кнігі прарока Ісаі (пар. Іс 35, 5–6; 61, 1). Тут Езус выкарыстоўвае так званыя «знакі Валадарства», якія з’яўляюцца бачнымі праявамі Божай улады і міласэрнасці. Ён паказвае, што Ягоны прыход не суправаджаецца ваеннай моцай, а ажыццяўляецца праз дзеянні любові і міласэрнасці, якія з’яўляюцца сапраўднымі знакамі Божага Валадарства.
«Абвяшчэнне Добрай Навіны ўбогім» — гэта цэнтр Ягонай дзейнасці, які паказвае на прыярытэт Божай міласэрнасці над чалавечым уяўленнем пра суд. Ён не проста гаворыць пра сваю ідэнтычнасць, але дазваляе справам гаварыць за сябе, запрашаючы да глыбейшага разумення і прыняцця. Гэты адказ запрашае нас засяродзіцца не на сваіх чаканнях, а на тым, што Бог робіць у нашым свеце, на Ягоных дзеяннях, якія сведчаць пра Ягоную прысутнасць. Цуды, якія здзяйсняе Хрыстус, пацвярджаюць, што Ён сапраўды той, каго чакалі, і Ягоная дзейнасць праяўляецца ў аднаўленні чалавечай годнасці і нясенні Добрай Навіны тым, хто ў ёй найбольш мае патрэбу, асабліва бедным, якія часта забытыя і адкінутыя грамадствам.
«І шчаслівы той, хто не будзе сумнявацца ўва Мне» (Мц 11, 6) — гэтыя словы Езуса падкрэсліваюць, што сапраўдная вера пераадольвае сумненні. Гэта не папрок, але ласкавы заклік да поўнага даверу. Шчаслівы той, хто прымае Езуса такім, які Ён ёсць — Месіем і пакорным Слугою, які прыходзіць не ў велічы зямнога трону, але ў пакоры і любові, без умоў і без патрабаванняў адпаведнасці чалавечым уяўленням. Гэтае бласлаўленне становіцца фундаментам для кожнага верніка: вера патрабуе не толькі разумовай згоды, але і адкрытага сэрца, якое давярае Богу. Праўдзівая вера не пазбаўляе ад пытанняў, але дазваляе знаходзіць адказы ў святле Божай праўды і любові, нават калі яны не супадаюць з нашымі чаканнямі. І таму шлях веры — гэта працэс пастаяннага пазнання і даверу, які вядзе нас да глыбейшых адносін з Панам.
Калі вучні Яна пайшлі, Езус звяртаецца да народу і пачынае гаварыць пра Яна. Ён задае пытанне, якое прымушае слухачоў задумацца: «На што выйшлі вы ў пустыню глядзець? На трысціну, якую вецер хістае? На чалавека, апранутага ў мяккія шаты? Ці на прарока?» (Мц 11, 7–9). Гэтыя пытанні — не проста рытарычныя. Езус паказвае, што Ян не быў слабым і непастаянным, як трысціна, якая гнецца пад кожным ветрам. Ён не быў чалавекам, які шукаў камфорту і раскошы, як тыя, хто жыве ў каралеўскіх дамах. Наадварот, яго аскетычны лад жыцця сведчыў пра яго непахіснасць, пра яго поўную адданасць пакліканню і пра яго духоўную моц (пар. Лк 1, 15).
Езус падкрэслівае, што Ян большы, чым прарок. Ён не толькі абвяшчаў прыйсце Месіі, але і сам стаў знакам, які паказваў на Хрыста. Яго жыццё было прароцтвам, яго голас у пустыні быў заклікам да навяртання, яго служэнне было падрыхтоўкай дарогі збаўлення. Ян не баяўся казаць праўду, нават калі яна была нязручнай і небяспечнай. Ён адкрыта выкрываў грэх, заклікаў да навяртання — перамены сэрца, і сведчыў пра надыходзячы Божы суд. У гэтым заключаецца сутнасць сапраўднага прарока: ён не шукае чалавечай славы, не імкнецца да прызнання, не падладжваецца пад моду і чаканні людзей. Ён жыве толькі для выканання Божай волі. Ян быў цвёрды і сумленны, і менавіта гэта зрабіла яго прыкладам для ўсіх, хто шчыра шукаў Бога.
Словы Езуса пра Яна — гэта не проста хвала ягонай мужнасці. Гэта глыбокае вучэнне пра сапраўднае служэнне. Езус паказвае, што сапраўдны Божы пасланнік не можа быць слабым, не можа шукаць выгоды ці камфорту. Ён павінен быць гатовы стаяць у праўдзе, нават калі гэта каштуе яму жыцця. Ян Хрысціцель — гэта вобраз прарока, які сваім жыццём і смерцю сведчыць пра тое, што Божая воля заўсёды вышэй за чалавечыя інтарэсы. Такім чынам, словы Езуса — гэта заклік і да нас. Ён пытаецца: «На што выйшлі вы глядзець?» Гэта пытанне прымушае нас задумацца: чаго мы шукаем у веры? Ці не шукаем мы камфорту, лёгкіх адказаў, знешніх знакаў? Ці сапраўды мы шукаем праўду, якая патрабуе адвагі і вернасці? Ян паказвае, што шлях да Бога — гэта шлях цвёрдасці, сумленнасці і поўнай адданасці Божай волі.
Езус ідзе далей, кажучы: «Гэта той, пра каго напісана: Вось Я пасылаю анёла Майго перад Табою, які падрыхтуе Табе дарогу. Сапраўды кажу вам: сярод народжаных жанчынамі не з’явіўся большы за Яна Хрысціцеля. Але найменшы ў Нябесным Валадарстве — большы за яго» (Мц 11, 10–11). Ян, як «анёл», што ідзе перад Панам, выконвае прароцтва Малахіі (пар. Мал 3, 1), будучы Папярэднікам Месіі. Яго веліч заключаецца ў гэтай унікальнай ролі — ён той, хто стаіць на мяжы паміж Старым і Новым Запаветам, хто ўказвае на прыйсце Хрыста. Ніхто з народжаных жанчынамі не меў такой прывілеі. Але адначасова Езус сцвярджае, што «найменшы ў Нябесным Валадарстве — большы за яго».
Гэта не прыніжэнне Яна, а падкрэсліванне новай эры, якая пачалася з прыходам Хрыста. Валадарства Божае, якое абвяшчае Езус, дае людзям магчымасць значна большай блізкасці з Богам, чым гэта было магчыма ў часы Старога Запавету. Той, хто мае Духа Святога праз хрышчэнне і ўдзел у Камуніі, хто ахрышчаны ў Хрысце, ужо належыць да новага народу Бога і ўдзельнічае ў вечным жыцці. Гэтая «большасць» заключаецца ў доступе да Божага жыцця праз ласку, якая стала дасяжнай дзякуючы ахвяры Хрыста. Гэта пакліканне да ўсіх нас — стаць часткай Валадарства, прыняўшы Яго дары і жывучы ў адпаведнасці з Ягонымі прынцыпамі, дасягаючы новай ступені ўдзелу ў Божым жыцці.
Сённяшняе Евангелле — гэта глыбокае разважанне пра ролю веры і даверу ў нашым жыцці, а таксама пра веліч тых, хто аддана служыць Богу. Яно нагадвае нам, што Божыя шляхі не заўсёды супадаюць з нашымі чаканнямі, але Ягоная праўда адкрываецца праз учынкі і любоў. Адвэнт — гэта час, калі мы пакліканы, па прыкладзе Яна Хрысціцеля, падрыхтаваць свае сэрцы да сустрэчы са Збаўцам, адмовіўшыся ад сумненняў і адкрыўшыся на Ягоную ласку.
Няхай жа мы будзем тымі, хто, чуючы голас Пана, імкнецца да глыбейшага пазнання Ягонай волі, хто прымае Яго ў сваё жыццё з поўным даверам, і хто праз свае ўчынкі сведчыць пра Ягоную прысутнасць у свеце, становячыся сапраўднымі дзецьмі Божага Валадарства. Няхай святло Ягонай праўды разгоніць кожны сумнеў, а Ягоная любоў напоўніць нашыя сэрцы, дазваляючы нам стаць сапраўднымі сведкамі Ягонай моцы і міласэрнасці ў гэтым свеце, пашыраючы радасць Евангелля вакол сябе.
Разважанне падрыхтаваў кс. кан. д-р Сяргей Сурыновіч