[1]Евангелле Лк 2, 22–40
Калі мінулі дні іх ачышчэння паводле Закону Майсея, бацькі Езуса прынеслі Яго ў Ерузалем, каб прадставіць перад Панам, як напісана ў Законе Пана, што кожнае першароднае дзіця мужчынскага полу павінна быць прысвечана Пану; каб прынесці ў ахвяру, як сказана ў Законе Пана, пару туркавак або два галубкі.
Жыў у Ерузалеме чалавек, імя якога Сімяон. Быў гэта чалавек праведны і пабожны, які чакаў суцяшэння Ізраэля, і Дух Святы спачываў на ім. Адкрыў яму Дух Святы, што ён не ўбачыць смерці, пакуль не ўбачыць Месію Пана. І прыйшоў, натхнёны Духам, у святыню.
І калі бацькі прынеслі Дзіця Езуса, каб учыніць з Ім паводле звычаю Закона, ён узяў Яго на рукі, благаславіў Бога і сказаў: Цяпер адпускаеш слугу Твайго, Валадару, паводле слова Твайго, у спакоі; бо вочы мае ўбачылі збаўленне Тваё, якое падрыхтаваў Ты перад абліччам усіх народаў: святло для асвятлення язычнікаў і хвалу народа Твайго Ізраэля.
А бацька і Маці Езуса дзівіліся таму, што было сказана пра Яго. І благаславіў іх Сімяон, і сказаў Марыі, Маці Яго: «Вось гэты прызначаны на падзенне і на паўстанне многіх у Ізраэлі і на знак, якому супраціўляцца будуць. А праз Тваю душу пройдзе меч, каб выявіліся думкі многіх сэрцаў». Была таксама там Ганна прарочыца, дачка Фануэля, з роду Асэра. Яна была ў вельмі старым узросце і пражыла з мужам ад дзявоцтва свайго сем гадоў; удава васьмідзесяці чатырох гадоў, якая не адыходзіла ад святыні, пастамі і малітвамі служачы Богу ўдзень і ўначы. Яна таксама прыйшла ў той самы час і славіла Пана, і казала пра Яго ўсім, хто чакаў вызвалення Ерузалема. Калі яны выканалі ўсё паводле Закону Пана, вярнуліся ў Галілею, у горад свой Назарэт. Дзіця ж расло і ўмацоўвалася, і напаўнялася мудрасцю, а ласка Божая спачывала на Ім.
Жыццё кожнага чалавека — гэта шлях, у якім святло і цемра чаргуюцца, як дзень і ноч, як світанак і змрок. Мы ідзём праз радасці і выпрабаванні, праз яснасць і сумненні, праз моманты ўпэўненасці і хвіліны, калі ўсё здаецца няпэўным. Але ў кожным жыцці надыходзіць хвіліна, калі чаканне, што доўга жыло ў глыбіні сэрца, нарэшце сустракаецца з рэальнасцю. Гэтая сустрэча можа быць нечаканай, як прамень святла ў цемры, або стаць плёнам многіх гадоў малітвы, цярплівасці і вернасці. Сённяшняе свята Ахвяравання Пана адкрывае перад намі менавіта такую сустрэчу — сустрэчу чалавека з Богам, сустрэчу Старога Запавету з Новым, сустрэчу надзеі з яе спаўненнем. Гэта дзень, калі святло ўваходзіць у святыню, калі Дзіця, народжанае ў беднасці хляўчука, прадстаўляецца перад Панам як сапраўдная Ахвяра, якая прынясе збаўленне ўсім народам.
У літургічнай традыцыі Касцёла гэты дзень называюць святам святла. Працэсія са свечкамі, якая папярэднічае Эўхарыстыі, нагадвае, што Божы народ ідзе праз гісторыю, трымаючы ў руках святло, якое не належыць яму самому, але атрымана ад Хрыста. Гэта святло не проста асвятляе шлях, але паказвае, што кожны вернік пакліканы быць носьбітам Божай прысутнасці ў свеце. У гэтым святле мы бачым не толькі свечку, але і ўласнае пакліканне: гарэць, аддаючы сябе, і тым самым асвятляць жыццё іншых.
Евангеліст Лука апісвае падзею словамі: «Калі мінулі дні іх ачышчэння паводле Закону Майсея, бацькі Езуса прынеслі Яго ў Ерузалем, каб прадставіць перад Панам…» (Лк 2, 22). Гэта не проста выкананне прадпісання. Гэта момант, калі Езус — сапраўдны Сын Божы — уваходзіць у святыню, каб быць прадстаўленым Айцу. Ён — той, хто сам стане Ахвярай, той, хто прынясе сябе за жыццё свету. У гэтым дні мы бачым пачатак Яго шляху, які вядзе да Пасхі, да поўні збаўлення. У гэтым моманце ўжо прысутнічае цень крыжа, бо той, хто сёння прадстаўлены ў святыні, стане тым, хто аддасць сябе цалкам.
Марыя, хоць і не мела патрэбы ў ачышчэнні, бо зачала ад Духа Святога, з пакорай выконвае Закон. Яе ўчынак — гэта не фармальнасць, а выраз поўнай адкрытасці на Божую волю. Яна прыносіць у святыню не толькі Дзіця, але і ўсё сваё жыццё, аддаючы яго Богу. Ахвяра бедных — пара туркавак або два галубкі — падкрэслівае прастату і ўбогасць Святой Сям’і. Бог уваходзіць у свет праз беднасць, праз пакору, праз тое, што не мае знешняга бляску. У гэтым праяўляецца Божая логіка, якая заўсёды адрозніваецца ад чалавечай: Ён выбірае тое, што слабое, каб паказаць сваю моц; тое, што ўбогі, каб адкрыць багацце сваёй ласкі; тое, што простае, каб узвысіць сапраўдную веліч.
У святыні адбываецца сустрэча, якая становіцца цэнтрам сённяшняга свята. «Жыў у Ерузалеме чалавек, імя якога Сімяон…» (Лк 2, 25). Сімяон — гэта вобраз усяго Старога Запавету, які чакаў прыйсця Месіі. Ён быў «праведны і пабожны» (грэц. δίκαιος καὶ εὐλαβής), адкрыты на дзеянне Духа Святога. Ён жыў абяцаннем, што не ўбачыць смерці, пакуль не ўбачыць Хрыста Пана. Яго чаканне было не пасіўным, але напоўненым малітвай, надзеяй і ўнутранай гатоўнасцю. Ён увасабляе тых, хто не стамляецца чакаць Бога, нават калі час здаецца доўгім, а абяцанні — далёкімі.
Калі Марыя і Юзаф прыносяць Дзіця, Сімяон «узяў Яго на рукі» (Лк 2, 28). Гэта жэст, які Айцы Касцёла тлумачылі як абдымкі Старога Запавету з Новым. Ён благаслаўляе Бога і кажа: «Цяпер адпускаеш слугу Твайго…» (Лк 2, 29). Гэта малітва, вядомая як Nunc dimittis, стала песняй Касцёла, які кожны вечар давярае сябе Богу. У гэтых словах — спакой чалавека, які нарэшце ўбачыў тое, чаго прагнула яго душа. Ён бачыць у Дзіцяці не толькі Збаўцу Ізраэля, але «святло для асвятлення язычнікаў» (Лк 2, 32). Таму ў гэты дзень Касцёл благаслаўляе свечкі: святло свечкі — гэта знак Хрыста, які асвятляе ўсе народы.
Але разам з радасцю Сімяон вымаўляе і прароцтва: «Вось гэты прызначаны на падзенне і на паўстанне многіх…» (Лк 2, 34). Ахвяраванне Пана — гэта не толькі свята святла, але і свята ахвяры. Езус уваходзіць у святыню як Той, хто прынясе сябе ў ахвяру. Марыя ўжо ў гэты момант чуе пра меч, які праб’е яе душу. Гэта прароцтва адкрывае драматычны аспект місіі Езуса: Ён стане знакам, якому супраціўляцца будуць. Яго слова выкліча падзелы, адкрые праўду сэрцаў і паставіць чалавека перад выбарам: прыняць святло або застацца ў цемры. Меч, які праб’е душу Марыі, — гэта боль маці, якая бачыць, як свет адкідвае яе Сына, але таксама боль веры, якая не адступае нават перад цаной пакуты.
Разам з Сімяонам у святыні была і Ганна прарочыца — вобраз няспыннай малітвы і вернасці. Яна «не адыходзіла ад святыні, пастамі і малітвамі служачы Богу» (Лк 2, 37). Яна таксама распазнае ў Дзіцяці Месію і абвяшчае пра Яго ўсім, хто чакаў вызвалення. Ганна — гэта вобраз Касцёла, які няспынна моліцца і сведчыць пра Хрыста. Яе жыццё паказвае, што малітва — гэта не ўцёкі ад свету, але спосаб бачыць свет вачыма Бога.
Але сённяшняе свята мае яшчэ адзін глыбокі сэнс. Ахвяраванне Пана — гэта не толькі падзея мінулага, але і запрашэнне для нас. Кожны хрысціянін пакліканы ахвяраваць Богу сваё жыццё. Не ў сэнсе знешніх рытуалаў, але ў сэнсе ўнутранай адданасці, даверу, адкрытасці на Яго волю. Як Марыя прынесла ў святыню Езуса, так і мы пакліканы прыносіць Богу ўсё, што маем: наш час, нашыя здольнасці, нашыя раны, нашыя радасці. Ахвяраванне — гэта не страта, але дар. Гэта не пазбаўленне сябе чагосьці, але адкрыццё сэрца на Божую ласку. Гэта шлях, на якім чалавек становіцца здольным бачыць Божую прысутнасць у штодзённасці.
Свечка, якую мы трымаем у руках у гэты дзень, — гэта сімвал нашага жыцця. Яна гарыць, аддаючы сябе, і менавіта ў гэтым — яе сэнс. Так і хрысціянін: ён жыве па-сапраўднаму толькі тады, калі аддае сябе Богу і бліжнім. Святло свечкі нагадвае нам, што мы пакліканы быць святлом свету, несці праўду, любоў і надзею туды, дзе пануе цемра. Святло свечкі — гэта таксама напамін, што вера не існуе сама па сабе: яна патрабуе таго, каб мы падтрымлівалі яе малітвай, сакрамэнтамі, супольнасцю, каб яна не згасла пад ветрам выпрабаванняў.
Сённяшняе свята — гэта таксама дзень кансэкраванага жыцця. Тыя, хто прысвяціў сябе Богу ў манаскіх абяцаннях, з’яўляюцца асаблівым знакам таго, што жыццё можа быць цалкам ахвяравана Пану. Але кожны ахрышчаны, незалежна ад свайго стану, пакліканы да ўнутранага ахвяравання, да жыцця, якое належыць Богу. Гэта пакліканне да таго, каб быць святлом, якое не хаваецца пад пасудзінаю, але ставіцца на свечнік, каб свяціць усім у доме.
Няхай жа мы, падобна Сімяону і Ганне, будзем людзьмі малітвы, вернасці і надзеі. Няхай нашыя сэрцы будуць адкрытыя на Божую волю, каб распазнаваць Яго прысутнасць у штодзённасці. І нават калі перад намі паўстануць цяжкасці або пераслед, няхай нашае сэрца застанецца напоўненым святлом, якое прыходзіць ад Хрыста. Бо менавіта ў глыбокім перажыванні Яго прысутнасці мы знаходзім крыніцу супакою, якая вядзе нас да Валадарства Божага і асвятляе кожны наш крок на зямлі.
Разважанне падрыхтаваў кс. кан. д-р Сяргей Сурыновіч